Anlamı
herkesin gözü önündeki şeye bakılması önlenemez.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, herkesin gözü önünde duran bir şeye bakılmasının önlenemeyeceğini anlatır. Göz serbesttir; açıkta duran bir şeyi görmesi, ona bakması engellenemez. Söz, göze çarpan bir güzelliğe, vitrindeki bir mala, sokaktan geçen bir alaya ya da açıkta yapılan bir işe bakanlar için söylenebilir. Bakılan şey bir kişi olabileceği gibi bir eşya, bir yapı ya da bir olay da olabilir. Atasözünün dayanağı, gözü önündekini görmenin insanın elinde olmamasıdır. Açıkta duran şey herkesin gözü önündedir; gelip geçenin bakışı ona kendiliğinden yönelir. Söz bu yargıyla genel bir durumu bildirir ve belli bir olayla sınırlı kalmaz. Söz, bakanı suçlamak yerine durumu olduğu gibi kabul etmeyi önerir.
Örnek Cümleler
- Balkonda bağıra çağıra kavga ediyorlar, sonra da komşular bakıyor diye kızıyorlar; bakan göze bağ olmaz.
- Yeni arabasını sokağın ortasına park edince bütün mahalle etrafında toplandı; bakan göze bağ olmaz.
- Vitrine en pahalı elbiseyi koymuşsun, gelen geçen elbette bakacak; bakan göze bağ olmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Engel, bağlayıcı bir şey anlamındadır. Bakan göze bağ olmaz denince gözün bağlanamayacağı, bakmasının durdurulamayacağı söylenir. Yasak biçimi aynı düşünceyi daha açık bir sözcükle verir. Aynı sözcük ayağına bağ olmak gibi söyleyişlerde de engel anlamı taşır.
Açıkta duran bir şeye bakılmasından rahatsız olan birine söylenebilir; bakan kişi kendini savunmak için de kullanabilir. Söz iki durumda da açıkta olanın görülmesinin doğal olduğunu hatırlatır. Rahatsız olana, bakışların açıkta duran şeyin kendisinden kaynaklandığını anlatır.
Atasözü bir sınır çizmez; yalnız açıkta olana bakılmasının önlenemeyeceğini söyler. Bakışın saygılı ya da saygısız olması, bir yere uzun uzun dikilmek gibi davranışlar sözün konusu değildir. Bunlar ayrı bir değerlendirmeyi gerektirir.