Anlamı
bir yerin çok temiz olduğunu anlatan bir söz:
'Nuri, şöyle böyle ama teyzen çok temiz bir kadına benziyor. Evin her tarafına bal dök de yala.' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Bal dök de yala, bir yerin çok temiz olduğunu anlatan bir sözdür. Söz bir abartıyla kurulur ve temizliği gözle görülür bir sahneye dönüştürür. Kalıp bir ev, bir mutfak, bir avlu, bir dükkân, bir hastane koridoru ya da bir sofra için kullanılabilir. Söz bir övgüdür ve evin sahibine ya da temizliği yapan kişiye yöneltilebilir; bir ziyaretçinin ağzından da, bir komşunun anlatısında da duyulabilir. Temizlik burada yalnız tozun alınması değil, her köşenin özenle silinmiş, parlatılmış olmasıdır. Kalıp bir cümlenin sonuna eklenerek de kullanılır: evi öyle temiz ki bal dök de yala. Bir yerin temizliğini anlatmak için pırıl pırıl, yer sil süpür gibi söyleyişler de kullanılır; bu söz onlara bir abartı katar. Söz ölçüsüz bir titizliği değil, beğenilen bir özeni anlatır.
Örnek Cümleler
- Annemin mutfağı her gün pırıl pırıldır, tezgâhına bal dök de yala.
- Eski apartmanın merdivenlerini kapıcı öyle silmiş ki bal dök de yala.
- Yeni açılan lokantanın mutfağını gezdik, her köşesi bal dök de yala.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yere dökülen bir şeyi yalamak ancak yer tertemizse düşünülebilir. Bal yapışkan ve tatlı olduğu için dökülünce yerden alınmak istenir; söz bu durumu temizliğin ölçüsü yapar. Yer o kadar temizdir ki bal oradan yalanabilir.
Değildir. Dök ve yala biçimleri buyruk kipindedir, ama dinleyenden bal dökmesi istenmez. Buyruk, dinleyeni bir an o sahneyi gözünün önüne getirmeye çağırır. Söz bu yüzden bir öneri değil, bir betimlemedir.
Evin her tarafına bal dök de yala cümlesi, kalıbın bir evin temizliğini ve o evde yaşayanın titizliğini övmek için kullanıldığını gösterir. Söz burada bir kişinin özenini dolaylı yoldan anlatır.