Anlamı
güzel bir şey, onu isteyen ve elde edecek gibi görünenin değil kısmeti olanın eline geçer.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, güzel bir şeyin onu isteyen ve elde edecek gibi görünenin değil, kısmeti olanın eline geçtiğini anlatır. Söz bal yeme görüntüsüyle kurulur ve iki kişiyi karşı karşıya koyar: biri elverişli durumdadır, öteki kısmetlidir; balı kısmetli olan yer. Atasözü elverişli durumun sonucu belirlemediğini söyler; son sözü kısmet söyler. Söz bir işi, bir evliliği, bir fırsatı ya da bir ödülü beklenmedik birinin kazandığı durumlarda söylenebilir. Güçlü görünenin eli boş kalınca bir teselli ya da bir şaşkınlık olarak kurulur. Kimi zaman da boş yere hırs yapan birine, her şeyin çabayla elde edilemeyeceğini hatırlatmak için söylenir. İki parça bir karşıtlık kurar: yemez ile yer, uzun ile kısmetli. Söz sonucu kişinin elinden çok talihine bağlar.
Örnek Cümleler
- Herkes terfiyi kıdemli müdüre yakıştırıyordu, işi yeni gelen genç aldı; balı parmağı uzun yemez, kısmetlisi yer.
- Kızı isteyen zengin talipler geri çevrildi, gönlü köyün öğretmenine düştü; balı parmağı uzun yemez, kısmetlisi yer.
- Yarışmada favori takımlar erken elendi, kupayı kimsenin beklemediği bir kulüp kazandı; balı parmağı uzun yemez, kısmetlisi yer.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bala en kolay uzanabilecek, elverişli durumda bulunan kişiyi anlatır. Parmak uzunluğu burada güç, hazırlık, yakınlık ya da üstünlüğün yerini tutar. Atasözü bu üstünlüğün sonucu belirlemediğini söyler. En iyi durumda olanın eli de boş kalabilir.
Kişinin payına düşen, yazgısında olan şeyi anlatır. Kısmetli, talihi kendisine iyi bir pay ayırmış kişidir. Atasözü sonucu çabaya ya da güce değil, bu paya bağlar ve beklenmedik sonuçları onunla açıklar.
İkisi farklı yönlere bakar. Bakan yemez, kapan yer harekete geçenin kazandığını söyler; bu atasözü ise en elverişli görünenin bile kısmeti yoksa kazanamayacağını anlatır. Biri çabayı, öteki talihi öne çıkarır; ikisi de ayrı durumlarda söylenir.