Atasözü

Balık Baştan Kokar Ne Demek?

Anlamı

bir işte aksaklık başta olanlardan kaynaklanır.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, bir işteki aksaklığın başta olanlardan kaynaklandığını anlatır. Söz bir görüntüye dayanır ve bir topluluğun bozulmasını bir balığın bozulmasına benzetir. Bir kurumda, bir işletmede, bir ailede ya da bir ülkede görülen bozukluğun izi yönetime kadar sürülebilir. Söz kurumun adını değil, onu yönetenleri hedef alır. Atasözü sorumluluğu en üstte arar: düzensizliğin, yolsuzluğun ya da başarısızlığın kaynağı çalışanlar değil, onları yönetenlerdir. Söz bir eleştiri olarak kurulur ve yöneticilere yöneltilebilir. Aşağıdakileri suçlamak yerine yukarıya bakmayı öğütler. Bir yöneticinin tutumu, altındaki herkesin davranışını biçimlendirir; söz bu etkinin yönünü gösterir. Söz genel bir kural gibi söylenir. Kokmak fiili burada bozulmanın dışarıdan fark edilir hâle gelmesini anlatır.

Örnek Cümleler

  1. Okulda disiplin kalmadı, müdür ise odasından hiç çıkmıyor; balık baştan kokar.
  2. Şirkette herkes işi savsaklıyor, çünkü yöneticiler de öyle yapıyor; balık baştan kokar.
  3. Dairede kayırmacılık aldı yürüdü, başkanın akrabaları her masada; balık baştan kokar.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Bozulmanın kaynağını anlatır. Bozulan balığın kokusu başından yayılır; bir kurumda da bozulma önce yönetimde başlar, sonra aşağıya iner. Atasözü bu görüntüyle sorumluluğun yerini gösterir ve bakışı en üste çevirir.

Atasözü onları büsbütün aklamaz. Kötü yönetilen bir yerde çalışanların da gevşeyebileceğini kabul eder, ama asıl sebebi yönetimde görür. Çalışanın hatası da önce onu yönetenin hesabına yazılır. Söz bu yüzden bir yönetim eleştirisidir.

Bir okulda disiplinsizlik, bir fabrikada kalitesizlik, bir dairede kayırmacılık ya da bir takımda başarısızlık konuşulurken söylenebilir. Söz dikkati en alttaki kişiden en üsttekine çevirir ve hesabın önce yönetenlerden sorulmasını ister.