Atasözü

Balık Demiş ki ‘etimi Yiyen Doymasın, Avımı Yapan Gülmesin (onmasın)’ Ne Demek?

Anlamı

balık çok lezzetlidir etine doyum olmaz ama balık avcıları hep geçim darlığı içindedir.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, balığın çok lezzetli olduğunu, etine doyum olmadığını, ama balık avcılarının hep geçim darlığı içinde bulunduğunu anlatır. İki dilek iki ayrı gözleme karşılık gelir: balık eti ne kadar yenirse yensin insan ondan bıkmaz; balıkçı ise bütün emeğine rağmen bir türlü zenginleşmez. Söz balıkçılığın zor ve kazancı belirsiz bir iş olduğunu dile getirir: denize çıkılır, fırtına beklenir, bazen ağ boş döner, bazen tutulan balık ucuza gider. Söz balıkçıların kendi aralarında bir yakınma ya da bir takılma olarak söylenebilir; bir balık sofrasında lezzeti övmek için de anılabilir. Demiş ki kuruluşu sözü bir alıntı gibi sunar ve ona bir masal havası verir. Söz bir yiyeceğin değeri ile onu üretenin kazancı arasındaki uyumsuzluğa dikkat çeker.

Örnek Cümleler

  1. Balıkçı Hasan kırk yıldır denize çıkıyor, kazandığı ancak evin kirasına ve teknenin mazotuna yetiyor; balık demiş ki ‘etimi yiyen doymasın, avımı yapan gülmesin’.
  2. Lokantada herkes levreğe doyamadı, oysa onu tutan balıkçı kasayı balık halinde yok pahasına satmıştı; balık demiş ki ‘etimi yiyen doymasın, avımı yapan gülmesin’.
  3. Bu mevsim ağlar yine boş döndü, barınakta kimsenin yüzü gülmüyor; balık demiş ki ‘etimi yiyen doymasın, avımı yapan gülmesin’.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Balık burada kendi başına gelenden yakınan bir kişi gibi konuşur ve iki dilekte bulunur. Bu kişileştirme gözlemi bir beddua biçimine sokar ve söze canlılık katar. Balık hem yiyenden hem avlayandan öcünü alır gibidir.

İflah olmasın, işi yolunda gitmesin anlamındadır. Gülmesin biçimi ile aynı dileği taşır: balıkçı emeğinin karşılığını tam olarak göremesin. İki biçim de balıkçının geçim darlığını anlatır ve aynı yakınmayı başka bir sözcükle dile getirir.

Bir halk gözlemini dile getirir; bir istatistik ya da kesin bir bilgi vermez. Denize bağlı, havaya ve mevsime göre değişen bir kazancın belirsizliği sözün dayanağıdır; atasözü bu belirsizliği balığın ağzından bir yakınmaya dönüştürür.