Anlamı
hiçbir şey etkili olmamak, hiçbir şeye aldırış etmemek:
'Kilidi çekiştiriyorum, bana mısın demiyor.' -A. Ümit.
Detaylı Açıklama
Bana mısın dememek iki yönden kullanılır: hiçbir şeyin etkili olmaması ve hiçbir şeye aldırış etmemek. Birinci kullanımda özne bir nesne ya da durumdur: yapılan onca çabaya rağmen hiçbir şey değişmez. Ümit'in cümlesi bunu gösterir: kilidi çekiştiriyorum, bana mısın demiyor. İkinci kullanımda özne bir kişidir: uyarılar, rica ya da azarlar onu etkilemez, kendi bildiğini sürdürür. Bir dert ilaca, bir kilit anahtara, dik başlı biri öğüde bana mısın demeyebilir. Söz bir yakınma ya da bir şaşkınlık tonu taşır; konuşan çabasının boşa gittiğini söyler. Bir makine, bir hastalık ya da bir kişi aynı biçimde direnebilir. Kalıp şimdiki zamanla da geçmiş zamanla da kurulabilir: bana mısın demiyor, bana mısın demedi.
Örnek Cümleler
- Paslı cıvatayı yarım saattir koca anahtarla zorluyorum, bana mısın demiyor.
- Çocuğun ateşi doktorun verdiği ilaçlara bana mısın demedi, sabaha karşı hastaneye götürdük.
- Annesi sabahtan beri odasını toplamasını söylüyor, oğlan bana mısın demeden oyununa devam ediyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kilidi çekiştiriyorum, bana mısın demiyor cümlesi birinci kullanımı gösterir. Özne kilittir; bütün çabaya rağmen açılmaz, yerinden kıpırdamaz. Söz nesneye bir kişilik yükler ve onun inatla direndiğini anlatır.
Söylenenlere, uyarılara ya da isteklere hiç aldırmamayı anlatır. Kişi kendisine seslenildiğini duyar, ama davranışını değiştirmez. Söz bu durumda bir vurdumduymazlığı ya da inatçılığı sezdirir ve konuşanın sabrının tükendiğini gösterir.
Özne, kendisine yöneltilen şeye dönüp bana mı söylüyorsun diye bile sormaz. Yani o şeyi tanımaz, fark etmemiş gibi davranır. Kalıp bu sorunun bile sorulmadığını söyleyerek etkisizliğin ya da ilgisizliğin derecesini anlatır.