Anlamı
selam vermek için baş eğmek:
'Gülerken de göğsünün sağ köşesine baş kesmeyi unutmaz.' -S. Birsel.
Detaylı Açıklama
Baş kesmek, selam vermek için başı eğmektir. Kalıp bir saygı hareketini anlatır: kişi karşısındakini görünce başını öne doğru eğer. Eğiliş kısa ve ölçülüdür; ayağa kalkmak ya da el öpmek gibi daha büyük hareketlerin yerine geçebilir. Birsel'in cümlesi bu hareketi bir alışkanlık olarak anlatır: gülerken de göğsünün sağ köşesine baş kesmeyi unutmaz. Söz bir selamlaşmayı ve iki kişi arasındaki saygıyı anlatır. Öznesi selam veren kişidir; kime baş kesildiği yönelme ekiyle anılabilir. Kalıp bir kişinin saygılı, terbiyeli davranışını betimler. Söz bir anlatıda bir kişinin davranışını, onun görgüsünü ve inceliğini betimlemek için kurulabilir. Baş kesmek aynı sözcüklerle kurulan başka söyleyişlerle karıştırılmamalıdır; burada bir selam söz konusudur.
Örnek Cümleler
- Yaşlı kâtip, paşa odaya girince yerinden kalkmadan hafifçe baş kesti.
- Konağın uşakları hanımefendinin önünden geçerken her seferinde saygıyla baş keserdi.
- Garson masaya yaklaştığında eski usul bir baş kesip siparişi sordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Gülerken de göğsünün sağ köşesine baş kesmeyi unutmaz cümlesi, selamın bir alışkanlığa dönüştüğünü gösterir. Kişi gülerken bile bu hareketi yapar. Göğsün sağ köşesi, başın eğildiği yönü de betimler.
Baş eğmek hem saygıyla selamlamayı hem de direnmekten vazgeçip boyun eğmeyi anlatabilir. Baş kesmek ise yalnız selam için yapılan eğilişi anlatır. İkincisinde bir teslimiyet değil, bir görgü hareketi vardır.
Bir hareketin kısa ve kesin biçimde yapılmasını anlatır; baş bir an eğilir ve yeniden kalkar. Söz bir kesinti, bir kopma değil, çabuk ve ölçülü bir selamlama hareketi betimler.