Deyim

Başına Bela Almak Ne Demek?

Anlamı

bir sorunla karşılaşmak, kötü bir duruma düşmek:
'Al başına belayı, bir de hasta bakıcılık edeceğiz.' -Z. Selimoğlu.

Detaylı Açıklama

Başına bela almak, bir sorunla karşılaşmak, kötü bir duruma düşmektir. Kalıp kişinin bir yükü üstlenmesini, istemediği bir derde girmesini anlatır. Sorun bir hastalık, bir borç, bir sorumluluk ya da huysuz bir kişi olabilir. Selimoğlu'nun cümlesi kalıbın buyruk biçimiyle kurulan bir yakınmayı gösterir: al başına belayı, bir de hasta bakıcılık edeceğiz. Bu kullanımda konuşan, yeni gelen bir yükü alaylı bir iç çekişle karşılar. Söz bir kişinin iyi niyetle üstlendiği bir işin ona sıkıntı getirmesini de anlatabilir. Almak fiili yükün kişinin sırtına bindiğini, onu taşımak zorunda kaldığını sezdirir. Söz günlük konuşmada, bir aile ya da iş yeri anlatısında duyulur. Belanın ne kadar süreceği sözde belirtilmez.

Örnek Cümleler

  1. Komşunun köpeğine bakmayı kabul etti, başına bela aldı; hayvan bütün gece havladı.
  2. Babası hastalanınca bütün işler ona kaldı; al başına belayı, bir de dükkânı kendisi açıyor.
  3. Arkadaşına kefil olunca başına bela aldı, üç yıl borcunu kendisi ödedi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Al başına belayı, bir de hasta bakıcılık edeceğiz cümlesi, kalıbın buyruk biçimiyle bir yakınmaya dönüştüğünü gösterir. Konuşan yeni bir sorumluluğun kendisine yüklendiğini alaylı bir dille anlatır. Hasta bakıcılık burada beklenmedik bir yük olarak görülür.

Bir iç çekişi, bir yakınmayı anlatır. Konuşan kimseye buyruk vermez; yeni gelen sıkıntıyı kendi kendine ya da çevresine duyurur. Bu biçim günlük konuşmada bir şaşkınlık ve bir kabullenişi birlikte taşır.

Bela açmakta sıkıntıyı kişinin kendi davranışı doğurur; bir sebep öne çıkar. Bela almak ise sıkıntıyı karşılayıp sırtlanmayı anlatır; burada öne çıkan, taşınan yüktür. Taşıyan kişi bu yükün altında zorlanır.