Anlamı
harap etmek, zor durumda bırakmak:
'Babamın evinden çıktım / Evini başına yıktım' -Halk türküsü.
Detaylı Açıklama
Başına yıkmak, harap etmek, zor durumda bırakmaktır. Söz bir yıkım görüntüsü kurar: ev, iş ya da düzen kişinin başına yıkılır ve onu altında bırakır. Kalıbın öznesi yıkıma yol açan kişidir; yıkılan şey belirtme ekiyle, zarar gören kişi iyelikle anılır. Halk türküsü kalıbı bir gelinin ağzından kullanır: babamın evinden çıktım, evini başına yıktım. Türküde gelin, babasının evinden ayrılışıyla o evi bir yıkıma uğrattığını söyler. Söz bir işi, bir ortaklığı, bir aileyi ya da bir kurumu çöküşe sürüklemeyi anlatabilir. Yıkıma yol açan kişi sonradan pişman da olabilir. Yıkımın ardında bir yanlış karar, bir ihanet ya da bir tutku bulunabilir. Yıkım kalıcıdır ve kolay onarılmaz.
Örnek Cümleler
- Birkaç yanlış yatırımla babasından kalan şirketi bütün ailesinin başına yıktı.
- Kumar borçları yüzünden eşinin ve çocuklarının oturduğu evi başlarına yıktı.
- Ortağının sahtekârlığı yirmi yıllık aile işletmesini yaşlı kurucusunun başına yıktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Babamın evinden çıktım, evini başına yıktım dizeleri, bir gelinin baba evinden ayrılışını anlatır. Gelin gidince baba evi boşalır, düzen bozulur; türkü bu ayrılığı bir yıkım gibi anlatır.
Bir yapıyı çökertmeyi, ayakta duran bir şeyi yerle bir etmeyi anlatır. Kişinin sığındığı ve güvendiği bir yapı çöker. Yıkılan şey kolay kolay yeniden kurulamaz; kurulsa bile eskisi gibi olmaz.
İki kalıp da büyük bir zarara yol açmayı anlatır. Başına dünyanın belasını sarmak belaların kişiyi kuşatmasını, başına yıkmak ise bir düzenin, bir yapının kişinin üzerine çökmesini öne çıkarır.