Anlamı
batma tehlikesi karşısında, gemi başını karaya vurup oturmak.
Detaylı Açıklama
Baştan kara etmek, batma tehlikesi karşısında geminin başını karaya vurup oturmasıdır. Baş, geminin ön ucudur. Batma tehlikesi içindeki gemi karaya oturtularak batmaktan korunur. Gemi bilerek karaya sürülür; bu bir kaza değil, bir kurtuluş çaresidir. Kalıp deniz anlatılarında, gemi kazası haberlerinde ve denizci anılarında geçebilir. Gemi başını karaya vurur ve orada oturur. Tehlikenin sebebi bir fırtına, bir kaza ya da bir arıza olabilir. Gemi baş tarafıyla karaya yaklaştığı için kalıpta baş sözcüğü geçer. Bu iş gemiyi ve içindekileri kurtarmak için yapılır. Kalıbın öznesi gemidir: tekne baştan kara etti, vapur koya baştan kara etti. Söz bir tehlikenin son anda nasıl atlatıldığını anlatır.
Örnek Cümleler
- Fırtınada gövdesi yarılan balıkçı teknesi, kaptanın kararıyla baştan kara etti.
- Kayaya çarpıp su almaya başlayan yük gemisi, en yakın kumsala baştan kara etti.
- Makine dairesine su dolan eski vapur, yolcular kurtulsun diye koya baştan kara etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Karaya oturmak bir geminin istemeden sığlığa takılmasını da anlatabilir. Baştan kara etmekte ise gemi batma tehlikesi yüzünden karaya vurup oturur. Biri bir kaza olabilir, öteki batmaya karşı başvurulan bir çaredir.
Karıştırılabilir ama anlamları farklıdır. Bu kalıp bir gemiyi batmaktan kurtarmak için yapılan bir işi anlatır. Baştan kara gitmek ise bir insanın sonunu düşünmeden, hesapsız ve batarcasına yaşamasını anlatır.
Balıkçı teknesi, yük gemisi ya da yolcu vapuru gibi her boyda deniz aracı için söylenebilir. Kalıp aracın büyüklüğüne değil, batma tehlikesine ve karaya oturmaya bakar. Tekne küçük de olsa büyük de olsa kalıp aynı biçimde kurulur.