Anlamı
uğursuzluk getirdiğine inanılan (kimse):
'Hangi evde cenaze varsa oraya baykuş gibi tüner.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Baykuş gibi, uğursuzluk getirdiğine inanılan kimse için kullanılır. Kişinin geldiği yere, onunla birlikte bir kötülük de gelecekmiş gibi görülür. Söz bir kınamayı, bir tedirginliği ya da bir alayı taşıyabilir; ama kişiyi dışlayan bir yanı da vardır. Kişi kötü haber getiren, hep yakınan ya da felaketleri kovalayan biri olabilir. Kişinin kendi niyeti iyi olabilir; uğursuzluk ona çevresi tarafından yakıştırılır. Nâzım Hikmet'in bir eserinde de kalıp bir kişiyi nitelemek için geçer. Benzetme kişinin kendisini değil, onun varlığının çağrıştırdığı kötü duyguyu anlatır. Kalıp bir kişiyi niteleyen bir addan önce de durabilir: baykuş gibi bir adam. Bir düğünde, bir işe başlarken ya da bir yolculuk öncesinde böyle birinin görünmesi tedirginlik yaratabilir.
Örnek Cümleler
- Hastane koridorunda baykuş gibi dolaşan o adamı görünce hemşireler, yine birinin kötü haber alacağını düşünüp birbirine baktı.
- Her toplantıda felaket senaryoları anlatan müdür yardımcısı, baykuş gibi kapıda belirince herkes sustu.
- Nenem, düğün sabahı baykuş gibi kapıya dikilen komşuyu içeri almak istemedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi evde cenaze varsa oraya baykuş gibi tüner cümlesi, kişinin acılı evlere gidip oturduğunu ve varlığıyla bir uğursuzluk havası yaydığını anlatır. Tünemek fiili de benzetmeyi sürdürür; kişi bir kuş gibi oraya konar.
Kalıp bir fiile bağlanır ve kişinin nasıl durduğunu, nasıl dolaştığını anlatır: baykuş gibi tünemek, baykuş gibi beklemek, baykuş gibi dolaşmak. Konuşan bu fiillerle kişinin sessiz, bekleyen ve tedirgin eden varlığını anlatır.
Kırıcıdır; kişiyi uğursuzlukla suçlar. Bu yüzden yüze karşı söylendiğinde bir hakarete dönüşebilir. Arkadan söylendiğinde ise bir dedikodu ya da bir alay taşır. Kişi hiçbir kötülük yapmamış olsa bile bu yakıştırmadan kolay kurtulamaz.