Deyim

Belaya Çatmak (girmek, Uğramak) Ne Demek?

Anlamı

beklenmedik bir bela ile karşılaşmak:
'Çattık belaya, ne ister bu adam benden canım, şamaroğlanına döndürdü.' -R. N. Güntekin.

Detaylı Açıklama

Belaya çatmak, beklenmedik bir bela ile karşılaşmaktır. Kalıp belaya girmek ve belaya uğramak biçimlerinde de kullanılır. Kişi bir sıkıntıyı, bir kavgayı ya da bir zararı hiç beklemediği bir anda bulur. Bela bir trafik kazası, bir yanlış anlaşılma ya da huysuz bir komşu olabilir. Kişi kendisini bir anda sorunun ortasında bulur. Söz bir yakınmayı, bir şaşkınlığı ya da bir bıkkınlığı dile getirir. Reşat Nuri Güntekin'in bir romanında kalıp devrik bir cümlede geçer. Belaya çatan kişi durumdan nasıl kurtulacağını düşünür. Kalıp bir olayı anlatırken geçer: yolda bir belaya çattık. Söz gündelik konuşmada, bir yolculuk, bir alışveriş ya da bir resmî işlem anlatısında geçebilir.

Örnek Cümleler

  1. Tatil dönüşü otoyolda bir kavganın ortasında kaldık; resmen belaya çattık.
  2. Yeni taşındığımız apartmanda her gürültüye polis çağıran bir komşu yüzünden belaya uğradık.
  3. Vize başvurusunda bir belge eksik çıkınca konsoloslukta tam bir belaya girdik.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Çattık belaya, ne ister bu adam benden canım, şamaroğlanına döndürdü cümlesi, anlatıcının hiç beklemediği bir kişiden sürekli eziyet gördüğünü anlatır. Anlatıcı kendini, o adamın her kızgınlığını üstüne çeken biri gibi görür. Devrik yapı yakınmanın içten geldiğini gösterir.

Çatmak burada bir şeye rastlamak, istemeden onunla karşı karşıya gelmektir. Söz belanın kişinin yoluna birden çıktığını, kişinin ona çarptığını düşündürür. Kişi belayı aramamış, bela ona kendiliğinden gelmiştir.

Başı belaya girmek, sıkıcı, üzücü bir durumla karşılaşmaktır ve başı sözcüğüyle kişiyi öne çıkarır. Belaya çatmak ise bu karşılaşmanın beklenmedik olduğunu vurgular. İki kalıp aynı olayı anlatabilir; vurgu farklıdır.