Anlamı
yöneticiler, uygulanması güç buyruklar vererek halkı sıkıntıya sokarlar.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, yöneticilerin uygulanması güç buyruklar vererek halkı sıkıntıya soktuğunu anlatır. Buyruk bir vergi, bir yasak, bir angarya ya da kısa sürede yerine getirilmesi istenen bir zorunluluk olabilir. Buyruğu veren kendi makamından bakar; yükü ise onu yerine getirecek olan taşır. Beyler buyruğu verirken onun tarlada, çarşıda ya da evde nasıl uygulanacağını hesaba katmayabilir. Buyruğun ağırlığı kâğıt üstünde değil, uygulamada ortaya çıkar. Söz bir yakınma ve bir eleştiri olarak söylenir. Köylü, esnaf, işçi ya da kiracı bu sözle kendi durumunu anlatabilir. Beyler sözünün çoğul oluşu, tek bir kişiyi değil, yönetenlerin bütününü hedef alır. Atasözü yönetenle yönetilen arasındaki uçurumu gözler önüne serer. Söz bir buyruk açıklandığında da, sonuçları görülmeye başlandığında da söylenebilir.
Örnek Cümleler
- Seyyar satıcılara bir hafta içinde ruhsatlı tezgâh alma zorunluluğu getirilince çoğu işini bırakmak zorunda kaldı; beyler buyruğu yoksula kan ağlatır.
- Hasat vaktinde köylülere yol yapımında çalışma zorunluluğu çıkınca ekin tarlada kaldı; beyler buyruğu yoksula kan ağlatır.
- Belediyenin eski evlere pahalı cephe boyası şartı koyması emekli kiracıları borca soktu; beyler buyruğu yoksula kan ağlatır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Kan ağlatmak, gözyaşı yerine kan akıtacak kadar acı çektirmektir. Abartılı bir görüntüdür ve sıkıntının çok derin olduğunu anlatır. Atasözü buyruğun yoksulun hayatında bıraktığı yarayı bu güçlü sözle dile getirir.
Varlıklı biri güç bir buyruğa parasıyla, çevresiyle ya da tanıdıklarıyla uyum sağlayabilir. Yoksulun ise böyle bir dayanağı yoktur; buyruğun bütün yükü onun sırtına biner. Atasözü sıkıntının en çok kime dokunduğunu gösterir.
Atasözü buyruğun amacını tartışmaz. Bir buyruk iyi niyetle verilmiş olabilir; ama uygulanması güçse yoksul için bir yıkıma dönüşebilir. Sıkıntı, verilen emirle halkın imkânları arasındaki uyumsuzluktan doğar; söz bu emri verenleri de hedef alır.