Anlamı
1) deri, göz vb.ni çok acıtmak; 2) çok üzmek, dertlendirmek.
Detaylı Açıklama
Biber gibi yakmak iki anlamda kullanılır. Birincisi deriyi, gözü ya da bir organı çok acıtmaktır. İkincisi birini çok üzmek, dertlendirmektir. Birinci anlamda yakan şey sabun, soğan, güneş ya da yakıcı bir ilaçtır. Acı, dokunulan yerde bir yangı gibi duyulur; kişi gözünü kırpar ya da elini çeker. İkinci anlamda acı bedende değil, gönülde duyulur; yakan şey bir söz, bir haber ya da bir davranıştır. Acı bir söz, bir ayrılık ya da bir haksızlık insanın içini biber gibi yakar. Kalıp nesne alır: gözümü biber gibi yaktı, içimi biber gibi yaktı. Benzetmenin öğesi, dokunduğu yeri yakan acı biberdir. Söz iki anlamda da acının keskinliğini ve yakıcılığını vurgular.
Örnek Cümleler
- Banyoda göze kaçan şampuan, küçük kızın gözlerini biber gibi yaktı.
- Öğretmenin herkesin önünde söylediği küçümseyici söz, çocuğun içini biber gibi yaktı.
- Dizindeki sıyrığa sürülen tentürdiyot yarayı biber gibi yakınca çocuk bağırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Biber gibi yakmak geçişli bir kalıptır; yakan şey öznedir, yanan ise nesnedir. Biber gibi yanmak ise geçişsizdir; özne acıyı duyan göz, deri ya da kişidir. Aynı acı, birinde kaynağından, ötekinde duyulduğu yerden anlatılır.
Göz, deri, dil ya da boğaz gibi acıya duyarlı yerler için kullanılır. Acı bir yemek boğazı, kolonya taze bir kesiği biber gibi yakabilir. Hepsinde ortak olan, keskin ve yakıcı bir acıdır.
Yaraya tuz biber ekmek, bir derdin acısını çoğaltmaktır. Biber gibi yakmak ise tek başına bir acıyı ya da üzüntüyü anlatır. Biri var olan derdi büyütmeyi, öteki yeni bir acı vermeyi anlatır; ikisi de biberin yakıcılığına dayanır.