Anlamı
1) bir hedefe bıçak fırlatmak; 2) bıçaklamak; 3) ameliyat etmek.
Detaylı Açıklama
Bıçak atmak üç anlamda kullanılır. Birincisi bir hedefe bıçak fırlatmaktır. İkincisi bıçaklamaktır. Üçüncüsü ameliyat etmektir. Birinci anlamda söz bir hüneri, bir gösteriyi ya da bir oyunu anlatır; sirkte ya da panayırda hedef tahtasına bıçak atılır. Bu hünerde bıçağın dönüşünü ve uzaklığı hesaplamak gerekir; usta atıcı bıçağı ucu tahtaya gelecek biçimde fırlatır. İkinci anlamda söz bir saldırıyı, bir kavgada birinin bıçakla yaralanmasını ya da öldürülmesini anlatır. Üçüncü anlamda söz, hastanın bedenine cerrahi bir müdahale yapıldığını anlatır. Cümledeki kişiler ve olay, üç anlamı birbirinden ayırır. İkinci anlam bir suçu anlatır ve gazete haberlerinde geçer; üçüncü anlam ise hekimin işini gündelik ve sade bir dille anlatır.
Örnek Cümleler
- Panayırdaki gösterici, gözleri bağlı hâlde tahtanın ortasındaki elmaya bıçak attı.
- Meyhanede hesap yüzünden tartıştığı adama bıçak atan sarhoş, polis gelmeden kaçtı.
- Hastanın safra kesesini alacak cerrah, bıçak atmadan önce bütün tahlilleri yeniden istedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bıçak vurmak, bıçakla kesmek ya da bıçaklamaktır; ikinci anlamda iki kalıp birleşir. Ama bıçak vurmak ameliyat etmeyi, bıçak atmak da bir şeyi kesmeyi anlatmaz. Hedefe fırlatma anlamı ise yalnız bıçak atmakta vardır.
Ameliyat anlamında bıçak atan hekimdir; bıçak atılan ise hastadır. Hasta kendi ağzından anlatırken hekimleri özne yapar: bana iki kez bıçak attılar. Kalıp neşteri bıçak diye anarak işi sade bir dille söyler.
Birinci anlamda atmak gerçekten fırlatmaktır; bıçak elden çıkar ve hedefe gider. İkinci ve üçüncü anlamda ise atmak, bıçakla bir darbe ya da bir kesik açmayı anlatır. Fiilin anlamı genişlemiş, ama bıçağın hedefe yönelmesi korunmuştur.