Anlamı
dostun ne denli çok olursa olsun onlardan zarar gelmez ama bir tek düşmanın olsa hep zarar görme tehlikesi içerisinde yaşarsın.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, dostun ne kadar çok olursa olsun onlardan zarar gelmeyeceğini, ama tek bir düşmanın bile kişiyi sürekli bir zarar tehlikesi içinde yaşatacağını anlatır. Söz bin ile bir sayılarını karşı karşıya koyar ve dost ile düşmanı tartar. Atasözü dost edinmeyi ve düşman kazanmamayı öğütler. Söz bir kavganın, bir kırgınlığın ya da bir rekabetin öncesinde bir uyarı olarak söylenebilir. Birini bir düşmanlıktan vazgeçirmek için de kurulabilir. İki parça ad cümlesi gibi kurulur ve anlam bu karşıtlıktan doğar: az ve çok. Söz bir mahallede, bir köyde ya da bir meslek çevresinde insan ilişkilerini anlatırken geçebilir. Atasözü dostluğun değerini, düşmanlığın ise bedelini birlikte gösterir.
Örnek Cümleler
- Mahalledeki herkesle iyi geçinen bakkal, tek bir kavgacı komşuyla bile ters düşmemeye özen gösterdi; bin dost az, bir düşman çok.
- Kızgınlıkla patronuna hakaret etmek üzere olan oğluna annesi hatırlattı: bin dost az, bir düşman çok.
- Yıllarca ortağıyla uğraşan adam, sonunda ondan gelen bir şikâyetle işini kaybetti; bin dost az, bir düşman çok.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bin dostun az, bir düşmanın çok sayılması ters bir orantı kurar. Dostlar ne kadar çoğalsa da yetmez; düşman ise tek başına bile fazladır. Az ve çok sözcükleri burada sayıyı değil, ağırlığı bildirir.
Dost ağlatır, düşman güldürür, dostun söylediği acı da olsa iyiliğimiz içindir der; dostun değerini sözün içtenliğinde arar. Bin dost az, bir düşman çok ise dost ile düşmanı verdikleri zarar bakımından karşılaştırır.
Atasözü düşmanın gücünü anmaz; tek bir düşmanın bile tehlike olduğunu söyler. Düşmanın karınca olsa kendini merdane tut atasözü de buna yakındır: düşman ne kadar güçsüz olursa olsun ona karşı uyanık olmak gerekir.