Anlamı
çok pişman olmak:
'Kaç kez yakındım ona, yüzünü öyle bir yas kapladı ki yakındığıma da yakınacağıma da bin pişman oldum.' -Halikarnas Balıkçısı.
Detaylı Açıklama
Bin pişman olmak, çok pişman olmaktır. Bin sayısı pişmanlığın derecesini abartıyla anlatır. Kişi yaptığı bir şeyden, söylediği bir sözden ya da verdiği bir karardan dolayı derin bir üzüntü duyar. Pişmanlık bir davranışın sonucunu gördükten sonra gelir; kişi keşke yapmasaydım der. Kalıbın öznesi pişman olan kişidir; pişmanlığın konusu yönelme ekiyle anılır: geldiğime bin pişman oldum. Söz bir yakınma gibi de, bir özür gibi de söylenebilir. Halikarnas Balıkçısı'nın bir eserinde kalıp, bir yakınmanın ardından duyulan pişmanlığı dile getiren bir cümlede yer alır. Söz bir gözlem olarak da kurulabilir, kişinin kendini anlatması olarak da. Pişmanlık bir alışverişten, bir yolculuktan, bir evlilikten ya da bir kavgadan sonra duyulabilir.
Örnek Cümleler
- O eski arabayı aldığıma bin pişman oldum, bir ayda üç kez yolda kaldım.
- Annesine bağırdığı için bin pişman olan genç, akşam elinde çiçekle eve döndü.
- Son davetine gitmediği arkadaşı başka bir ülkeye taşınınca, gitmediğine bin pişman oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kaç kez yakındım ona, yüzünü öyle bir yas kapladı ki yakındığıma da yakınacağıma da bin pişman oldum cümlesinde konuşan, birine yakınmasının ardından onun yüzündeki üzüntüyü görür. Bu görüntü onu hem yaptığı hem de yapacağı yakınmalardan pişman eder.
Anasından doğduğuna bin pişman, çok tembel ya da canından bezmiş kişiyi anlatan ayrı bir kalıptır. İki söz bin pişman öbeğini paylaşır, ama biri bir kişiliği, öteki bir davranışın ardından gelen pişmanlığı anlatır.
Kalıp bunu söylemez. Pişmanlık kişiyi bir özre, bir düzeltmeye götürebilir; ama iş işten geçmişse yalnızca bir iç çekiş olarak kalır. Son pişmanlık fayda vermez atasözü de bu ikinci durumu anlatır.