Atasözü

Bir Ağaçtan Okluk da Çıkar, Bokluk da Ne Demek?

Anlamı

bir aileden iyi adam da çıkar, kötü adam da.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, aynı aileden hem iyi hem kötü insan yetişebileceğini anlatır. Aile burada tek bir ağaçtır: aynı ağacın odunundan değerli bir eşya da yapılabilir, işe yaramaz bir şey de çıkabilir. Atasözünün iki parçası da aynı ağaçtan başlar ve iki ayrı sonla biter. Söz bir aile büyüğünün ağzından da, bir komşunun ya da bir akrabanın ağzından da çıkabilir. Söz bir ailenin adına bakarak kişiyi değerlendirmenin yanıltıcı olabileceğini düşündürür. Aynı babanın yetiştirdiği çocuklar arasındaki büyük farkı anlatırken akla gelir. Saygın bir ailenin kötü bir çocuğu da, adı kötüye çıkmış bir ailenin iyi bir çocuğu da bu sözle anılabilir. Konuşan bu sözle şaşkınlığını da dile getirebilir. Kalıp kaba bir sözcük taşır; bu yüzden teklifsiz konuşmaya daha yakındır.

Örnek Cümleler

  1. Aynı babanın yetiştirdiği iki kardeşten biri dükkânı dürüstçe sürdürdü, öteki müşterileri dolandırıp kaçtı; bir ağaçtan okluk da çıkar, bokluk da.
  2. Dedesi köyün en cimri adamı olan delikanlı, yoksul bir ailenin düğün masraflarını karşıladı; bir ağaçtan okluk da çıkar, bokluk da.
  3. Kasabanın hayırsever doktorunun oğlu babasının adını kullanıp borç toplayınca herkes şaşırdı; bir ağaçtan okluk da çıkar, bokluk da.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

İki sözcük ses bakımından birbirine uyar ve sözü akılda kalır kılar. Anlamca ise birbirinin karşıtıdır: biri değer verilen bir eşyayı, öteki hiçbir işe yaramayan bir şeyi anlatır. Atasözü aynı ağaçtan bu iki ucun da çıkabileceğini söyler.

Ağaç aileyi, ondan yapılanlar ise o aileden yetişen kişileri temsil eder. Odun aynıdır, ama ondan ne çıkacağı önceden belli değildir. Söz soyun bir kişinin iyi ya da kötü olacağını belirlemediğini düşündürür.

Kaba bir sözcük taşıdığı için teklifsiz konuşmalarda, yakınlar arasında söylenir. Daha ölçülü bir ortamda aynı anlamı taşıyan bir ağaçta gül de biter, diken de atasözü seçilebilir; ikisi aynı gözlemi dile getirir.