Atasözü

Bir Başa bir Göz Yeter Ne Demek?

Anlamı

azla yetinmek gerekir.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, azla yetinmek gerektiğini anlatır. Söz bir beden görüntüsünden yola çıkar ve tek bir gözü bir baş için yeterli sayar. Atasözü bir öğüt bildirir; kişiyi elindekine razı olmaya çağırır. Azın neye göre az olduğunu söz söylemez; ölçü bağlamdan anlaşılır. Söz bir ev, bir maaş, bir sofra ya da bir eşya üzerine konuşulurken akla gelebilir. Fazlasını isteyen birine bir büyüğün ağzından da, kendi hâline şükreden birinin ağzından da çıkabilir. Kalıp kısa ve kesin bir yargı biçiminde kurulur. Kanaat, yani elindekiyle yetinmek, sözün dayanağıdır. Atasözünün iki öğesi, baş ile göz, bedenin en tanıdık parçalarındandır. Atasözü geniş zamanla kurulur ve her duruma uygulanabilecek bir öğüt gibi duyulur.

Örnek Cümleler

  1. Büyük bir eve taşınmak isteyen oğluna yaşlı baba, iki odalı evlerinin onlara yettiğini söyledi; bir başa bir göz yeter.
  2. Zam alamayan memur, maaşıyla geçinmenin bir yolunu bulup komşusuna gülümsedi: bir başa bir göz yeter.
  3. Pazarda en pahalı meyveyi isteyen çocuğa annesi bir elma uzattı; bir başa bir göz yeter.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Bir başta iki göz vardır, ama tek gözle de görülebilir. Atasözü bu görüntüyle elde olanın eksik görünse de işi göreceğini söyler. Görüntü abartılıdır ve azla yetinmenin ölçüsünü keskin bir biçimde gösterir.

Yeter, bir şeyin ihtiyacı karşılamaya yettiğini bildirir. Atasözü bu yüklemle azı eksik değil, yeterli sayar. Geniş zamanla kurulan yargı, tek bir durum için değil, genel olarak söylenmiş bir öğüt gibi duyulur.

İki atasözü de elde olanla yetinmeyi öğütler. Hiç yoktan iyidir, azın yokluktan üstün olduğunu söyler. Bir başa bir göz yeter ise azın işi görmeye yettiğini bir beden görüntüsüyle anlatır.