Anlamı
bir kızı donatmak, bir ev düzmekten daha güç, daha masraflıdır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, bir kızı donatmanın bir ev düzmekten daha güç ve daha masraflı olduğunu anlatır. Donanmak fiili kalıpta hem ev için hem kız için kullanılır ve karşılaştırmayı bu ortak fiil kurar. Atasözü iki işi yan yana koyar ve ev düzmeyi bir ölçü olarak kullanır. Ev düzmek de az masraflı bir iş değildir; kızı donatmak ondan da ağır gelir. Masraf yalnız parayla değil, hazırlığın emeğiyle ve güçlüğüyle de ölçülebilir. Söz kızı olan bir ailenin yükünü anlatırken bir yakınma olarak söylenebilir. Bir düğün hazırlığında, alışveriş listesi uzadıkça da duyulabilir. Atasözünün ev yerine gemi, kız yerine çıplak sözcüğüyle kurulan biçimleri de vardır. Karşılaştırmanın iki yanı da aynı yapıyla kurulur: donanır ve donanmaz.
Örnek Cümleler
- Kızının düğün listesine her gün yeni bir kalem ekleyen annesi iç geçirdi; bir ev donanır, bir kız donanmaz.
- Evi döşemek için aldığı kredi kızının çeyizine yetmeyince babası güldü: bir ev donanır, bir kız donanmaz.
- Yeni gemisini iki ayda sefere hazırlayan armatör, kızının düğününe yetişmekte zorlandı; bir gemi donanır, bir kız donanmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Donanmak, gerekli eşya ve giyimle hazırlanmak, süslenmek anlamındadır. Ev için döşenmek, gemi için sefere hazırlanmak, kız için ise evlenirken gerekenlerle donatılmak demektir. Kız için kullanıldığında fiil, giyim kuşamdan çeyize uzanan bütün hazırlığı kapsar.
Küçümsemez. Söz kızın kendisini değil, onu evlendirirken üstlenilen masrafı ve güçlüğü büyütür. Bir ailenin bu yükü taşırken duyduğu sıkıntıyı dile getirir; kıza karşı bir yargı taşımaz. Sözü söyleyen, kızını çok seven bir anne ya da baba da olabilir.
Değiştirmez. Gemi de ev gibi donatılan bir şeydir; atasözü yalnız ölçü aldığı nesneyi değiştirir. Çıplak biçimi de kız sözcüğünün yerine geçer ve aynı karşılaştırmayı kurar. Her biçimde ikinci parça olumsuz kurulur ve güçlüğü bu olumsuzlukla gösterir.