Anlamı
bir konuda hiç kimsenin veya kuruluşun yapmadığı bir işi gerçekleştirmek.
Detaylı Açıklama
Bir ilke imza atmak, bir konuda hiç kimsenin ya da hiçbir kuruluşun yapmadığı bir işi gerçekleştirmektir. Kalıp bir kişiyi de, bir kurumu da özne yapabilir: bir bilim insanı, bir okul, bir şirket ya da bir belediye. İmza atmak burada bir işi kendi adıyla gerçekleştirmek, ona adını yazdırmak anlamındadır. İlk olmak, işin daha önce denenmemiş ya da hiç başarılmamış olmasından gelir. Söz bir başarıyı duyurmak, bir kurumu övmek ya da bir haberi süslemek için kullanılabilir. Kalıp gazete başlıklarında, kurum duyurularında ve gündelik konuşmada duyulabilir. Söz yapılan işin büyüklüğünden çok yeniliğini öne çıkarır. Kalıp geçmiş zamanla bir başarıyı haber verir: belediye bir ilke imza attı. İş bir buluş, bir hizmet, bir yarışma derecesi ya da bir uygulama olabilir.
Örnek Cümleler
- Köyün tek kız öğrencisi olarak tıp fakültesini kazanan Elif, ailesinde bir ilke imza attı.
- Belediye, kentin bütün otobüslerini güneş enerjisiyle çalıştırarak ülkede bir ilke imza attı.
- Küçük bir köy okulu, öğrencilerinin yazdığı masalları kitap olarak basıp ilçede bir ilke imza attı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İlk, belli bir çerçeve içinde ölçülür: bir aile, bir okul, bir kent, bir ülke ya da bütün dünya. Bir iş ülkede ilk olmasa da bir ilçede ilk olabilir. Kalıp bu çerçeveyi cümlenin geri kalanına bırakır.
Çığır açmak, bir alanda yeni bir yol, yöntem başlatmaktır; ardından başkaları o yoldan gidebilir. Bir ilke imza atmak ise daha önce kimsenin yapmadığı bir işi gerçekleştirmektir; bu işin bir yol açıp açmadığı ayrıca söylenmez.
Kalıbın kendisi işin iyi ya da kötü olduğunu söylemez. Ama bir başarıyı duyururken kurulduğu için, olumsuz bir olay için söylendiğinde alaycı bir ton taşıyabilir: kent bu yıl trafikte de bir ilke imza attı.