Atasözü

Bir Kimsenin Adı Çıkacağına Canı Çıksın Ne Demek?

Anlamı

insanın haklı veya haksız yere adı bir defalık kötüye çıktı mı ondan sonra yaptıkları hep o gözle değerlendirilir.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, insanın haklı ya da haksız yere adı bir kez kötüye çıktı mı, ondan sonra yaptıklarının hep o gözle değerlendirildiğini anlatır. Adın kötüye çıkması bir suçtan, bir yanlıştan ya da bir iftiradan doğabilir. Kişi sonradan ne yaparsa yapsın, çevresi ona eski adının gözüyle bakar. Söz bir uyarı olarak, adını korumanın önemini hatırlatır. Haksız yere adı çıkmış birinin yakınması olarak da söylenebilir. Atasözünün insanın adı çıkacağına canı çıksın gibi biçimleri de vardır. Söz bir mahallede, bir köyde ya da bir meslek çevresinde kurulan güvenin kırılganlığını anlatır. Değerlendirme bir işe alınmada, bir alışverişte ya da bir kayıp olduğunda kendini gösterir. Atasözü bir hatadan sonra kişinin kendini toparlamasının ne kadar güç olduğunu da sezdirir.

Örnek Cümleler

  1. Gençliğinde bir kez hırsızlıktan yakalanan adam, yıllar sonra bile köyde bir şey kaybolunca ilk sorgulanan oldu; bir kimsenin adı çıkacağına canı çıksın.
  2. Haksız yere rüşvet aldığı söylenen memur aklandıysa da herkes ona kuşkuyla bakmayı sürdürdü; bir kimsenin adı çıkacağına canı çıksın.
  3. Bir kez geç teslim yapan matbaaya yayıncılar artık güvenmiyor, her işini iki kez denetliyor; bir kimsenin adı çıkacağına canı çıksın.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Can çıkması ölümdür. Atasözü kötü ün kazanmayı ölümden de ağır sayar; çünkü ölüm bir kez gelir, kötü ad ise kişinin bütün hayatına sinerek her davranışını uzun yıllar gölgeler.

Geçerlidir. Atasözü adın haklı mı haksız mı çıktığını ayırmaz; ikisinde de sonuç aynıdır. Bu yüzden söz bir iftiraya uğrayan kişinin acısını da dile getirir. Kişinin suçsuzluğu ortaya çıksa bile eski söz kolay silinmez.

İki söz de aynı durumu anlatır: bir kez çıkan kötü ad kolay kolay düzelmez. Adı çıkmış dokuza inmez sekize bunu bir sayı oyunuyla, bu atasözü ise adı candan ağır tutarak söyler.