Anlamı
bir karı kocanın çocuklarının, yakınlarının yanlarında bulunmadığını veya çocukları olmadığını anlatan bir söz:
'Eve işçi, aşçı tutmam, kaynana, baldız istemem. Bir Köroğlu bir Ayvaz.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Bir Köroğlu, bir Ayvaz, bir karı kocanın çocuklarının, yakınlarının yanlarında bulunmadığını ya da çocukları olmadığını anlatan bir sözdür. Kalıp iki özel adı yan yana anar; adlar burada yalnızca evdeki iki kişiyi karşılar. Kalıp bir evin sessizliğini, kalabalık bir aile yaşamından sonra gelen yalnızlığı ya da bilerek seçilmiş bir sadeliği anlatabilir. Söz bir yaşlı çiftin, yeni evlenmiş gençlerin ya da çocuksuz bir ailenin durumunu anlatırken kurulabilir. Kalıp Esendal'ın bir eserinde de yer alır. Söz bir yakınmayı da, bir hoşnutluğu da taşıyabilir. Konuşan evinin sessizliğinden yakınabilir ya da başkalarının karışmadığı bir düzenden memnun olabilir. Kalıp yüklem olarak da, bir durumu özetleyen bir ara söz olarak da kullanılır.
Örnek Cümleler
- Üç çocuğu da yurt dışına yerleşen emekli çift, büyük evde bir Köroğlu, bir Ayvaz kaldı.
- Hiç çocukları olmayan komşularımız, kırk yıldır o bahçeli evde bir Köroğlu, bir Ayvaz yaşıyor.
- Düğünden sonra ne kaynana ne baldız istemediklerini söyleyen gençler şehirde küçük bir eve çıktı; bir Köroğlu, bir Ayvaz.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Eve işçi, aşçı tutmam, kaynana, baldız istemem. Bir Köroğlu bir Ayvaz cümleleri, evine ne bir yardımcı ne de bir akraba almak istemeyen birini anlatır. Konuşan, karı kocanın yalnız yaşamasını bir tercih olarak sunar.
Hayır. Kalıbın anlamı iki durumu birlikte kapsar: çiftin hiç çocuğu olmayabilir, ya da çocukları ve akrabaları uzakta yaşıyor olabilir. Çocukları evlenip başka şehre gitmiş bir çift de evde bir Köroğlu bir Ayvaz kaldığını söyleyebilir.
Bir yastıkta kocamak, çiftin yan yana yaşlanmasını anlatır. Bir Köroğlu bir Ayvaz ise evde o ikisinden başka kimse olmadığını söyler. Biri ömrün uzunluğunu, öteki evin kalabalık olmayışını öne çıkarır; ikisi de karı kocayı birlikte anar.