Anlamı
kendi isteğiyle ayrılmak:
'Günün birinde bohçasını koltuğuna alıp kıyı mahallelerden birinde oturan ablası Fitnat Hanım'ın evine gitti.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Bohçasını koltuğuna almak, kendi isteğiyle ayrılmaktır. Kişi bir evden, bir işten ya da bir yerden kimse onu göndermeden, kendi kararıyla çıkar. Ayrılığın sebebi bir kırgınlık, bir haksızlık, bir kavga ya da yalnızca bir bıkkınlık olabilir. Kalıbın öznesi ayrılan kişidir. Söz bir aile anlatısında, bir çırağın hikâyesinde ya da bir gelinin anısında geçebilir. Kalıp bugün bir işten istifa eden ya da bir ortaklıktan çekilen biri için de söylenebilir; bohça burada bir mecazdır. Kalıp geçmiş zamanla bir kararın anını anlatır: bir sabah bohçasını koltuğuna aldı. Ayrılan kişi geride bir boşluk bırakır; arkasından bir pişmanlık da, bir rahatlama da gelebilir. Kalıp kişinin onurunu koruyarak çekildiğini de düşündürebilir; kimse onu kapı dışarı etmemiştir.
Örnek Cümleler
- Kayınvalidesinin sözlerine artık katlanamayan gelin, bir sabah bohçasını koltuğuna alıp baba evine döndü.
- Yıllardır çalıştığı atölyede hakkını alamayan usta, bohçasını koltuğuna alıp kendi dükkânını açtı.
- Ortaklarıyla anlaşamayan kurucu ortak, hisselerini satıp bohçasını koltuğuna alarak şirketten ayrıldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Günün birinde bohçasını koltuğuna alıp kıyı mahallelerden birinde oturan ablası Fitnat Hanım'ın evine gitti cümlesi bir ayrılığı anlatır. Kişi bulunduğu yeri kendi kararıyla bırakır ve ablasının evine gider; cümle bu kararın sebebini söylemez.
Bohçasını koltuğuna vermekte karar başkasınındır: kişi kovulur, işinden çıkarılır. Bohçasını koltuğuna almak ise kişinin kendi isteğiyle ayrılmasıdır. İki kalıp aynı görüntüyle kurulur; fark, bohçayı kimin koltuğa yerleştirdiğindedir.
Bohça, eşyaların bir örtüye sarılıp bağlanmasıyla yapılan bir taşıma biçimidir. Koltuk altına sığacak kadar küçük bir bohça, kişinin yanına pek az şey alarak yola çıktığını düşündürür. Görüntü aceleyle verilmiş bir ayrılık kararını canlandırır.