Anlamı
çok kötü bir şeyin yanında, ondan daha az kötü olanı güzel görünür.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, çok kötü bir şeyin yanında ondan daha az kötü olanın güzel göründüğünü anlatır. Söz kaba bir karşılaştırmayla kurulur. Nispetle, göre, karşılaştırıldığında demektir. Atasözü bir şeyin değerinin karşılaştırıldığı şeye göre değiştiğini söyler. Kötülükler arasında bir sıralama yapılır; en kötüsü ölçü alınınca ötekiler hafifler. Söz bir maaş, bir kiralık ev, bir yönetici ya da bir hizmet karşılaştırılırken söylenebilir. Atasözü kaba bir dille kurulsa da bir gözlem bildirir. Konuşan kimi zaman bu sözle bir durumu hafifletir, kimi zaman da acı bir alay yapar: elimizdeki kötü, ama öncekinden iyi. Yargı geniş zamanla kurulmuştur ve genel bir gözlem gibi söylenir. Söz daha kötüsünü yaşamış birinin ağzına yakışır.
Örnek Cümleler
- Önceki müdürün baskısından bıkan çalışanlar, sert ama adil yeni müdürü sevdi; boka nispetle tezek amberdir.
- Rutubetli bodrum katından küçük bir çatı katına taşınan aile mutluydu; boka nispetle tezek amberdir.
- Geçen yılki sel felaketini yaşayan köylüler bu yılki kuraklığa bile şükretti; boka nispetle tezek amberdir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Tezek, kurutulup yakacak olarak kullanılan hayvan gübresidir; amber ise güzel kokulu, değerli bir maddedir. Atasözü, en kötü şeyin yanında tezeğin bile amber kadar güzel kokacağını söyler. İki uç arasındaki uzaklık karşılaştırmanın gücünü gösterir.
Ay görmüşün yıldıza minneti yoktur, çok güzelini görmüş olanın daha az güzele değer vermediğini söyler. Boka nispetle tezek amberdir ise tersini anlatır: çok kötüyü görmüş olana daha az kötü güzel görünür. İkisi de bir şeyin değerini karşılaştırmanın belirlediğini söyler.
Atasözü bir gözlem bildirir; buyurmaz. Yine de zor bir seçimin ardından teselli olarak söylenebilir: kişi elindekinin kötü olduğunu bilir, ama daha kötüsünden kurtulduğuna sevinir. Teselli acı bir gülümsemeyle gelir.