Anlamı
çok borçlu olmak:
'Şevket ölesiye çalışmak pahasına acaba bu korkunç masrafı karşılayacak kadar para kazanıyor mu idi yoksa çocukcağız borca mı batıyordu?' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Borca batmak, çok borçlu olmaktır. Kalıp kişinin borcun içine gömüldüğünü, ondan kolayca çıkamayacağını anlatır. Alacaklılar bir banka, bir tüccar ya da yakın akrabalar olabilir. Söz bir iflasın, bir savurganlığın ya da kötü giden bir işin sonucunu anlatabilir. Söz bir kaygıyı ya da bir acımayı taşıyabilir. Söz hem süren bir gidişi hem varılmış bir durumu anlatabilir: borca batıyor, borca battı. Borca batan kişi yeni bir iş kurmakta, bir ev almakta ya da çocuğunu okutmakta zorlanabilir. Kalıp kimi zaman bir abartıdır; konuşan borcunun büyüklüğünü vurgulamak için söyler: borca battık. Bu durumdan kurtulmak uzun bir zaman alabilir. Güntekin de kalıbı bir soru cümlesinde kullanır.
Örnek Cümleler
- Her gece kumar masasından kalkamayan adam, iki yıl içinde borca battı.
- Lüks bir düğün yapmak isteyen aile, sonunda borca batıp evini satmak zorunda kaldı.
- Salgın döneminde müşterisi azalan kafe sahibi borca batmış, kirasını ödeyemiyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Batmak, bir suya ya da çamura gömülmektir. Borca batan kişi de borcun içine gömülmüş gibidir; ondan kolayca çıkamaz. Fiil borcun derinliğini ve kişiyi içine çeken gücünü anlatır.
Şevket ölesiye çalışmak pahasına acaba bu korkunç masrafı karşılayacak kadar para kazanıyor mu idi yoksa çocukcağız borca mı batıyordu cümlesinde konuşan, Şevket'in büyük bir masrafı nasıl karşıladığını merak eder. Kalıp burada iki olasılıktan biri olarak anılır.
Borç gırtlağına çıkmak da borca batmak anlamındadır. Biri borcu boğaza dayanan bir yük gibi, öteki kişiyi içine çeken bir derinlik gibi gösterir. Anlam aynıdır, görüntü değişir; ikisi de aynı sıkıntıyı anlatır.