Deyim

Boşa Almak Ne Demek?

Anlamı

1) askıya almak; 2) motorlu araçlarda vites kolunu vitesten kurtarmak, rölantiye almak.

Detaylı Açıklama

Boşa almak iki anlamda kullanılır. Birincisi askıya almaktır; bu anlamda kalıp bir işin durdurulup sonraya bırakılmasını anlatır. İkincisi motorlu araçlarda vites kolunu vitesten kurtarmak, rölantiye almaktır: sürücü araç dururken ya da bir ışıkta beklerken vitesi boşa alır. Söz bir sürücü kursunda, bir trafik ışığında ya da bir park sırasında geçebilir. İkinci anlam teknik ve gündelik bir sürücü sözüdür; birinci anlam ise bir işin akışıyla ilgilidir. İki anlam birbirinden ayrıdır: vitesi boşa almak aracın durduğu anlamına gelmez, yalnız vites kolunu vitesten kurtarmaktır. Boşa alınan iş yeniden ele alınabilir; boşa alınan vites de yeniden takılır. Sürücü kurslarında öğretilen ilk alışkanlıklardan biri de vitesi doğru zamanda boşa almaktır. Birinci anlamda kalıp bir duraklamayı anlatır; bir bitişi değil.

Örnek Cümleler

  1. Kırmızı ışıkta duran sürücü vitesi boşa aldı, el frenini çekti.
  2. Direksiyon hocası, araç tam durunca öğrenciye vitesi boşa almasını hatırlattı.
  3. Bütçe kesintisi yüzünden belediye, yeni kütüphane projesini bir süreliğine boşa aldı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Rölantiye almak, motoru boşta çalıştırmaktır; kalıbın ikinci anlamıyla örtüşür. Rölantiye almanın mecaz bir anlamı da vardır: bir işi yavaşlatmak. Boşa almanın birinci anlamı ise işi bekletmektir; biri yavaşlatır, öteki durdurur.

Cümledeki nesneye bakılır. Vites, motor ya da araç anılıyorsa ikinci anlam; bir proje, bir karar ya da bir uygulama anılıyorsa birinci anlam öne çıkar. Bağlam bu ayrımı kolayca gösterir.

Askıya almak, mecaz olarak bir işi zamanında yapmayıp belirsiz bir zamana bırakmaktır. Boşa almak, birinci anlamıyla bu kalıbın karşılığı olarak kullanılır. İki söz de bir işin bekletildiğini, ileride yeniden ele alınabileceğini anlatır.