Deyim

Boşa Koysan Dolmaz, Doluya Koysan Almaz Ne Demek?

Anlamı

içinden çıkılamayan güç bir durum karşısında kalındığında söylenen bir söz.

Detaylı Açıklama

Boşa koysan dolmaz, doluya koysan almaz, içinden çıkılamayan güç bir durum karşısında kalındığında söylenen bir sözdür. Söz genel bir ikinci kişiyle kurulur: ne yapsan olmaz. Böylece durum, söyleyenin başına gelmiş bir olay olmaktan çıkar, kim olsa çaresiz kalacağı bir açmaz gibi sunulur. Kalıp bir iş yeri sorununu, bir aile içi seçimi ya da iki tarafı da kırmadan verilemeyecek bir kararı anlatabilir. Benzetme ölçme ve doldurma işinden alınır: boş kap dolmaz, dolu kap almaz; iki seçenek de sonuçsuzdur. Söz bir iç çekişle, bir omuz silkişle birlikte söylenebilir. Bir çözüm önermez; durumu tanımlar ve dinleyenden anlayış bekler. Kardeş biçimlerinden farkı, deneyimi birinci kişiden değil herkesten söz eder gibi aktarmasıdır.

Örnek Cümleler

  1. Toplantıyı sabaha alsak satış ekibi, öğleden sonraya alsak üretim ekibi gelemiyor; boşa koysan dolmaz, doluya koysan almaz.
  2. Düğünü köyde yapsan şehirdeki akraba kırılır, şehirde yapsan köydekiler; boşa koysan dolmaz, doluya koysan almaz.
  3. Eski binayı onarsan maliyeti yeni yapıya yakın, yıkıp yeniden yapsan izin çıkmıyor; boşa koysan dolmaz, doluya koysan almaz.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Koysan biçimi belli bir dinleyene değil, genel bir kişiye seslenir: kim denese aynı sonuca varacakmış gibi konuşur. Bu kuruluş, açmazın kişinin beceriksizliğinden değil durumun kendisinden doğduğunu düşündürür.

Anlam aynıdır: içinden çıkılmayan bir durum. Boşa kodum biçimi geçmişte denenmiş yolları birinci kişiyle anlatır ve ağız söyleyişini taşır. Boşa koysan biçimi ise genel bir varsayımla konuşur: denesen de olmaz.

Çıkmaza girmek, bir işin çözümlenemeyecek bir duruma düşmesidir; olayı anlatan bir fiildir. Boşa koysan dolmaz ise o durumda kalan kişinin dile getirdiği sözdür. Biri durumu adlandırır, öteki o durumdaki yakınmayı seslendirir.