Deyim

Doluya Koydum Almadı, Boşa Koydum Dolmadı Ne Demek?

Anlamı

içinden çıkılmayan güç bir durum karşısında söylenen bir söz.

Detaylı Açıklama

Doluya koydum almadı, boşa koydum dolmadı, içinden çıkılmayan güç bir durum karşısında söylenen bir sözdür. Söz iki yarıdan kurulur ve ikisi de olumsuz biter: almadı, dolmadı. Koymak fiili iki yarıda da aynı kalır; değişen, kabın dolu ya da boş olmasıdır. Sözlük kabın ne olduğunu belirtmez. Söz birinci tekil kişiyle ve geçmiş zamanla kurulmuştur. Güç durum bir borç, bir hastalık, bir aile anlaşmazlığı ya da bitmeyen bir onarım olabilir. Sözlükte aynı yapıda iki söz daha vardır: boşa kodum dolmadı, doluya kodum almadı ve boşa koysan dolmaz, doluya koysan almaz. Söz bir yakınmada, bir dertleşmede ya da bir komşu sohbetinde geçebilir. Görüntüdeki kaplar gündelik hayattan alınmıştır.

Örnek Cümleler

  1. Borcunu kapatmak için ek iş bulan Kemal'in maaşı bu kez kiraya yetmedi; doluya koydum almadı, boşa koydum dolmadı.
  2. Aysel Hanım oğlunu önce özel derse yazdırdı, sonra okulunu değiştirdi ama çocuk derslerden yine kaçtı; doluya koydum almadı, boşa koydum dolmadı.
  3. Rutubetli duvar için önce boyayı, sonra sıvayı değiştiren ev sahibi nemden kurtulamadı; doluya koydum almadı, boşa koydum dolmadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

İki yarı denenen iki ayrı yolu gösterir: biri dolu kaba, öteki boş kaba bir şey koymaktır. İkisinin de olumsuz bitmesi, hiçbir yolun sonuç vermediğini anlatır. Ek iş bulan Kemal de, duvarın sıvasını değiştiren ev sahibi de böyle bir çıkmazda kalır.

Sözlük iki söze aynı açıklamayı verir; anlamca aralarında fark yoktur. Ayrılık söyleyiştedir: yarıların sırası değişir ve koydum yerine kodum gelir. Sözlükte biri atasözü, öteki deyim olarak sınıflanır.

Ayıkla pirincin taşını, bir işin pek karışık ve içinden çıkılmaz durumda olduğunu anlatmak için kullanılır. Doluya koydum almadı da içinden çıkılmayan güç bir durumu anlatır. Biri işin karışıklığını, öteki denenen yolların sonuçsuz kalmasını öne çıkarır.