Anlamı
uzun ve biçimli: Boyu bosu yerinde, yakışıklı adam.
Detaylı Açıklama
Boy bos yerinde, uzun ve biçimli anlamında kullanılır. Söz bir kişinin görünüşünü över: boyu uzundur, bedeni de orantılıdır. Kalıp iyelik ekleriyle de söylenir: boyu bosu yerinde bir adam. Bos, boy sözüyle ikileme kuran bir eştir; ikisi birlikte kişinin bedenini bir bütün olarak niteler. Yerinde sözü olması gereken gibi, eksiksiz demektir. Söz bir kız isteme konuşmasında, bir aday anlatılırken ya da bir gencin görünüşü övülürken duyulabilir. Kalıp yalnız uzunluğu değil, biçimi de anlatır; uzun ama orantısız biri için söylenmez. Görünüşe dair bir övgüdür, kişinin huyunu ya da yeteneğini anlatmaz. Bu yüzden söz kimi zaman bir karşıtlıkla sürer: boyu bosu yerinde, ama aklı bir karış havada. Erkek için de, kadın için de kullanılabilir.
Örnek Cümleler
- Görücüler gelinden sonra damadı sordu; boyu bosu yerinde, işi gücü olan bir gençti.
- Takıma yeni katılan kaleci boyu bosu yerinde bir delikanlıydı, ilk antrenmanda dikkat çekti.
- Boyu bosu yerinde kız, okulun gösterisinde bayrağı taşıyacak öğrenci olarak seçildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bos, boy sözüyle birlikte kullanılan bir ikileme eşidir; tek başına kullanılmaz. İkileme söze ses uyumu ve vurgu katar; boy bos dendiğinde yalnız uzunluk değil, endam da akla gelir.
Ağzı burnu yerinde, oldukça güzel ya da yakışıklı anlamındadır; yüze bakar. Boy bos yerinde ise boyun uzunluğuna ve bedenin biçimine bakar. İkisi bir arada da söylenebilir: boyu bosu yerinde, ağzı burnu yerinde.
Fidan gibi, ince ve uzun bir boy için söylenir; benzetmeyle anlatır. Boy bos yerinde ise uzunluğun yanında biçimi de över, benzetmeye başvurmaz. Fidan gibi incelik, boy bos yerinde orantı vurgular.