Atasözü

Buğday Ekmeğin Yoksa Buğday Dilin de mi Yok? Ne Demek?

Anlamı

görüştüğün kimseyi ağırlayacak, onun istediklerini yapacak durumda olmayabilirsin ama tatlı dille onun gönlünü hoş edebilirsin.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, görüştüğün kimseyi ağırlayacak, onun istediklerini yapacak durumda olmayabileceğini, ama tatlı dille onun gönlünü hoş edebileceğini anlatır. Söz bir yoksulluğu bahane ederek kaba davranan birine söylenir. Atasözüne göre ikram edecek imkânı olmayan kişi bile güler yüz gösterebilir, güzel bir söz söyleyebilir. Para gerektirmeyen bu nezaket, çoğu ikramdan daha kalıcı bir iz bırakabilir. Söz bir kapı önünde, bir dükkânda ya da bir resmî dairede yaşanan soğuk bir karşılamanın ardından hatırlatılabilir. Soru biçimi bir yanıt beklemez; karşıdakini kendi davranışını düşünmeye çağırır. Atasözü maddi yoksulluğu kusur saymaz; kusuru, yoksulluğun ardına saklanan kabalıkta görür. Böylece nezaketin herkesin elinde olan bir varlık olduğunu hatırlatır.

Örnek Cümleler

  1. Kapısını çalan komşusuna çay ikram edemediği için surat asan adama karısı kızdı: buğday ekmeğin yoksa buğday dilin de mi yok?
  2. Başvuruyu kabul edemeyen memur, vatandaşı azarlayarak geri çevirdi; buğday ekmeğin yoksa buğday dilin de mi yok?
  3. Müşteriye istediği ürünün kalmadığını söylerken yüzüne bile bakmayan satıcıya patronu, buğday ekmeğin yoksa buğday dilin de mi yok? diye çıkıştı.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Buğday ekmeği, değerli ve beyaz ekmektir; konuğa sunulacak en iyi ikramı temsil eder. Buğday dili ise aynı değeri taşıyan tatlı, yumuşak sözdür. Atasözü birinin yokluğunu, ötekinin varlığıyla telafi etmeyi önerir.

Bu atasözü, tatlı dilin en zor kişiyi bile yumuşatacağını söyler; dilin gücünü öne çıkarır. Buğday ekmeğin yoksa buğday dilin de mi yok ise bu gücü kullanmayanı eleştirir. İkisi tatlı dilin değerinde birleşir.

Gönül almak, birini sevindirmek ya da kırılan birini güzel bir davranışla hoşnut etmektir. Atasözü gönül almanın parasız bir yolunu gösterir: tatlı söz. Deyim bir eylemi, atasözü o eylemin en kolay aracını anlatır.