Anlamı
bir etki veya baskı altında çokça konuşmak:
'İnsan bir garip nesnedir. Bir korku atlattıktan sonra bülbül kesilir.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Bülbül kesilmek, bir etki ya da baskı altında çokça konuşmaktır. Kişi normalde suskun olabilir; ama bir korkunun, bir sevincin, bir içkinin ya da bir sıkıştırmanın etkisiyle durmadan konuşur. Nâzım Hikmet kalıbı, bir korkuyu atlatan insanın birden konuşkanlaşmasını anlatırken kullanır. Kesilmek fiili burada bir şeye dönüşmeyi anlatır: kişi sanki bülbül olmuştur. Söz bir şaşkınlığı ya da hafif bir alayı taşıyabilir: hiç konuşmayan adam bugün bülbül kesildi. Bir sorgu odasında çözülen bir zanlı, bir düğünde coşan bir misafir ya da bir sınavdan çıkan rahatlamış bir öğrenci bu sözle betimlenebilir. Konuşmanın içeriği önemli değildir; öne çıkan, konuşmanın çokluğu ve beklenmedikliğidir. Etkinin ne olduğu cümlede belirtilir ya da bağlamdan anlaşılır.
Örnek Cümleler
- Deprem gecesini sağ salim atlatan komşumuz, sabaha kadar bülbül kesildi.
- İki kadeh şaraptan sonra her zaman susan muhasebeci, masada bülbül kesildi.
- Sorgunun üçüncü saatinde yorgun düşen şüpheli, birden bülbül kesilip ortaklarının adını verdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İnsan bir garip nesnedir. Bir korku atlattıktan sonra bülbül kesilir cümlesinde konuşan, korkunun ardından gelen rahatlamanın insanı nasıl konuşkan yaptığını gözlemler. Kalıp bu ani konuşkanlığı anlatır ve onu insan doğasının garip bir yanı olarak sunar.
Dili çözülmek, susan ya da konuşamayan birinin konuşmaya başlamasıdır; başlangıca bakar. Bülbül kesilmek ise konuşmanın çokluğuna bakar; kişiyi bir etki ya da baskı konuşturur. İkisi aynı durumda birlikte görülebilir, ama biri ötekinin aşaması olmak zorunda değildir.
Çene çalmak, gevezelik etmektir; konuşmanın boş ve uzun olmasına bakar. Bülbül kesilmek ise bir etkinin ya da baskının ardından gelen beklenmedik konuşkanlıktır. Biri gevezeliği, öteki ani bir değişimi adlandırır.