Anlamı
1) sümüğünü çekmek:
'Madam, küçük bir çocuk gibi burnunu çekerek eliyle içerideki odayı gösteriyor.' -A. Ümit. 2) mec. umduğunu bulamamak, amacına ulaşamamak.
Detaylı Açıklama
"Burnunu çekmek" çoğu zaman ağlamaya yaklaşan, üşüten ya da nezle olmuş birinin burnunu içine doğru çekerek çıkardığı hali anlatır. Deyim çok büyük bir mecaz kurmaz; ama günlük hayatta hemen tanınan bir sesi ve görüntüyü dile taşır. Bu yüzden çocukların sessiz sessiz ağladığı anlarda, soğuk algınlığında ya da duygulanıp kendini toparlamaya çalışan kişilerde doğal durur. Sözün etkisi, küçük bir bedensel hareketten koca bir ruh hâlini de sezdiriyor olmasındadır. Bazen hastalığı, bazen kırgınlığı, bazen de içe atılmış hüznü çağrıştırır.
Örnek Cümleler
- Çocuk köşede sessizce burnunu çekmişle yetiniyor, derdini anlatamıyordu.
- Sabah soğuğunda herkes biraz burnunu çekmiş zorunda kaldı.
- Azar işitince ağlamamak için burnunu çekecekti dışında bir şey yapamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
"burnunu çekmek" deyimi, 1) sümüğünü çekmek: 'Madam, küçük bir çocuk gibi burnunu çekerek eliyle içerideki odayı gösteriyor.' -A. Ümit. 2) mec. umduğunu bulamamak, amacına ulaşamamak anlamında kullanılır. Mecazi bir ifade olup kelimelerin tek tek anlamlarından farklı bir bütünlük oluşturur.
Türkçenin zengin deyim hazinesinde benzer durumları anlatan farklı ifadeler bulunabilir. Bu deyimin kendine özgü yanı, 'burnunu' kelimesiyle kurduğu çağrışımdır ve bu onu diğerlerinden ayırır.
Türkiye genelinde bilinen ve kullanılan bir deyimdir. Bölgesel bir sınırlaması yoktur, ancak yerel ağızlarda küçük söyleyiş farkları olabilir. Standart Türkçede yerleşik bir ifadedir.