Anlamı
çok pis bir koku duyarak tedirgin olmak.
Detaylı Açıklama
Burnunun direği kırılmak, çok pis bir koku duyarak tedirgin olmaktır. Kişi bir yere girer, bir kapı açar ya da bir şeyin yanından geçer ve ağır bir kokuyla karşılaşır. Koku öyle keskindir ki kişi rahatsız olur, yüzünü buruşturur, bazen geri çekilir. Bir çöp konteyneri, bozulmuş bir yiyecek, havasız bir bodrum ya da bakımsız bir ahır bu durumu doğurabilir. Kalıp edilgen yapıdadır; cümlede kokuyu duyup tedirgin olan kişi öne çıkar. Kişi kendi hâlini anlatırken de kalıbı kullanabilir: içeri girer girmez burnumun direği kırıldı. Kokunun nereden geldiğini kalıp söylemez; bağlam onu gösterir. Tedirginlik koku uzaklaşınca geçebilir, ama o an sert ve rahatsız edicidir.
Örnek Cümleler
- Haftalardır açılmayan bodrumun kapısını aralayan yaşlı kapıcının, ağır küf kokusundan burnunun direği kırıldı.
- Tatilden dönüp buzdolabını açan genç kadının, bozulan balığın kokusundan burnunun direği kırıldı.
- Çöp toplama grevinin üçüncü gününde, kokan yığınların yanından geçen herkesin burnunun direği kırılıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Burnun direği, iki burun deliği arasındaki bölmedir; burnun ortasında bir direk gibi durur. Kalıp kokunun bu bölümü kıracak kadar sert olduğunu abartarak anlatır. Görüntü kokunun gücünü bedene inen bir darbe gibi gösterir.
Burnunun direğini kırmak, ağır bir kokuyla çevresindekileri rahatsız etmektir; o kalıpta kokuyu yayan şey eylemi yapan taraftır. Burnunun direği kırılmak ise olayı kokuyu duyan kişinin yaşadığı tedirginlik olarak anlatır. Biri kaynağı, öteki etkileneni gösterir.
Bu atasözü, kişiye arkadaşlık ettiği kimselerin huylarının geçtiğini bir koku görüntüsüyle anlatır. Burnunun direği kırılmak ise gerçek bir kokunun verdiği rahatsızlıktır. İki söz kokuyu biri mecaz, öteki gerçek anlamıyla kullanır.