Deyim

Burnunun Direğini Kırmak Ne Demek?

Anlamı

çok pis bir koku yayarak tedirgin etmek:
'Tezek kokusu burnumun direğini kırmış, ciğerime işlemişti.' -B. R. Eyuboğlu.

Detaylı Açıklama

Burnunun direğini kırmak, çok pis bir koku yayarak tedirgin etmektir. Cümlede kokunun kaynağı öne çıkar: bir çöp yığını, bir lağım, bozulmuş bir yemek ya da yanık bir lastik birinin burnunun direğini kırar. Eyuboğlu kalıbı, tezek kokusunun kendisini sardığını anlatırken kullanır. Söz kokunun ne kadar ağır olduğunu ve kişiyi ne kadar rahatsız ettiğini anlatır. Koku kimi zaman bir anda gelir, kimi zaman bir yeri uzun süre doldurur. Bir mahallede, bir fabrikada, bir ahırda ya da kapalı bir odada bu durum yaşanabilir. Söz bir şikâyeti de dile getirebilir: şu lağımın kokusu burnumuzun direğini kırdı. Kokunun kaynağı canlı da olabilir, cansız da; kalıp yalnız etkisini anlatır.

Örnek Cümleler

  1. Mahallenin ortasındaki tıkanmış lağımdan yükselen koku, geçen herkesin burnunun direğini kırıyordu.
  2. Fırında unutulup yanan balığın kokusu bütün apartman sakinlerinin burnunun direğini kırdı.
  3. Otobüste ayakkabılarını çıkaran yolcunun ayak kokusu yan koltuktakilerin burnunun direğini kırdı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tezek kokusu burnumun direğini kırmış, ciğerime işlemişti cümlesinde koku konuşanı iki aşamada etkiler. Önce burnuna çarpar, sonra ciğerine kadar iner. Ciğere işlemek, kokunun ne denli derine sızdığını gösterir.

Burnunun direği kırılmak, ağır bir kokuyu duyup tedirgin olmaktır; cümlede rahatsız olan kişi öne çıkar. Burnunun direğini kırmak ise kokuyu ya da kokunun kaynağını özne yapar. İki kalıp aynı durumun iki ucunu anlatır.

Bu atasözü, kötü bir kişinin ya da kötü bir davranışın büyük bir topluluğun huzurunu bozmaya yettiğini söyler. Burnunun direğini kırmak da tek bir kaynaktan yayılan kokunun çevreyi rahatsız etmesidir. Atasözü bunu mecaz, deyim gerçek anlamda anlatır.