Deyim

Büyük Sözüme Tövbe! Ne Demek?

Anlamı

bir konuda çok kesin konuşulduğunda tersi bir durumun başa gelmemesi dileğini belirten bir söz:
'Büyük sözüme tövbe, hatır ve hayalime bile getiremem.' -S. M. Alus.

Detaylı Açıklama

Büyük sözüme tövbe, bir konuda çok kesin konuşulduğunda tersi bir durumun başa gelmemesi dileğini belirten bir sözdür. Konuşan kendi kesin sözünün hemen önüne ya da ardına bu sözü ekler. Hiç hastalanmadığını, bir işte hiç yanılmadığını ya da bir şeyi asla yapmayacağını söyleyen kişi böyle konuşabilir. Söz, kesin konuşmanın kişiyi zor durumda bırakabileceği duygusunu taşır. Dilek, konuşanın kendi kesin sözüyle ilgilidir ve o sözün ardından gelebilecek bir aksiliği önlemek ister. Söz bir sohbette, bir övünçte, bir sağlık haberinde ya da bir gelecek planında duyulabilir. Alus kalıbı, kesin bir yargıdan hemen önce, cümlenin başında kullanır. Kalıp ünlemle biten kısa bir sözdür; cümleye virgülle ayrılan bağımsız bir parça olarak eklenir.

Örnek Cümleler

  1. Yirmi yıldır bu yolda tek kaza yapmadığını anlatan otobüs şoförü, sözünün sonuna şunu ekledi: büyük sözüme tövbe!
  2. Bu evde bir kez bile su baskını olmadığını söyleyen ev sahibi, cümlesini bitirir bitirmez sesini alçalttı: büyük sözüme tövbe!
  3. Oğlunun hiç yalan söylemediğini anlatan baba, ne kadar kesin konuştuğunu fark edince durdu: büyük sözüme tövbe!

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Büyük sözüme tövbe, hatır ve hayalime bile getiremem cümlesinde konuşan, bir şeyi aklının ucundan bile geçirmediğini söyler. Bu çok kesin bir sözdür; kalıp, cümlenin başında bu kesinliğin tersinin başa gelmemesini diler. Söz böylece kesin bir yargıyı bir dilekle yumuşatır.

Tövbe, yaptığı bir yanlıştan pişmanlık duyup bir daha yapmamaya karar vermektir. Burada konuşan kendi büyük sözü için tövbe eder; söylediği söz geri alınır gibi olur. Kalıp bu yüzden kesin bir yargının hemen yanında yer alır.

Şeytan kulağına kurşun, aksayabilecek bir iş düzenli gittiğinde nazar değmesin diye söylenir. Büyük sözüme tövbe ise kesin bir konuşmanın ardından tersi bir durumun başa gelmemesini diler. Biri işin gidişine, öteki konuşanın kendi kesin sözüne bakar.