Anlamı
bir konuda çok kesin konuşulduğunda tersi bir durumun başa gelmemesi dileğini belirten bir söz:
'Büyük sözüme tövbe, hatır ve hayalime bile getiremem.' -S. M. Alus.
Detaylı Açıklama
"Büyük sözüme tövbe" kişi bir konuda fazla kesin konuştuğunu fark ettiğinde ya da o sözün başına gelmesinden çekindiğinde söylediği temkin cümlesidir. Türkçede eski ama hâlâ canlı bir ihtiyat ifadesi olarak yaşar. İnsan, "ben asla yapmam" ya da "öyle biri olmam" gibi büyük laflar ettikten sonra hayatın tam tersini çıkarabileceğini bilir; bu söz de o büyük konuşmayı geri alma isteğini gösterir. İçinde hem tevazu hem de kadere karşı dikkatli olma duygusu vardır. Bu nedenle çoğu zaman hafif gülümsemeyle, bazen de gerçek bir endişeyle söylenir.
Örnek Cümleler
- "Ben asla evlenmem" dedikten sonra durup büyük sözüme tövbe! dedi ve güldü.
- Komşusu boşanmayı konuşunca annem hemen büyük sözüme tövbe! dedi, ardından hayat belli olmaz diye ekledi.
- Bir zamanlar küçümsediği işi yapmaya başlayınca önce büyük sözüme tövbe! demek zorunda kaldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
"büyük sözüme tövbe!" deyimi, bir konuda çok kesin konuşulduğunda tersi bir durumun başa gelmemesi dileğini belirten bir söz: 'Büyük sözüme tövbe, hatır ve hayalime bile getiremem.' -S. M. Alus anlamında kullanılır. Mecazi bir ifade olup kelimelerin tek tek anlamlarından farklı bir bütünlük oluşturur.
Kullanıldığı bağlama göre şaşkınlık, memnuniyet veya gözlem gibi duyguları ifade edebilir. Konuşmacının tonu ve bağlam, hangi duygunun öne çıkacağını belirler.
Günlük konuşma diline ait bir deyimdir. Resmi yazışmalarda tercih edilmez; bunun yerine düz ve açık ifadeler kullanılması daha uygundur. Edebiyat ve gazetecilik gibi alanlarda ise rahatlıkla yer bulabilir.