Anlamı
sıvıların yüzeyi donmak.
Detaylı Açıklama
Buz bağlamak, sıvıların yüzeyi donmaktır. Kalıbın öznesi sıvının kendisi ya da onu taşıyan yerdir: göl, havuz, yalak ya da kovadaki su buz bağlar. Donma yüzeyde olur; alttaki su sıvı kalabilir. Söz soğuk bir gecenin ya da sert bir kış gününün ardından görülen bir manzarayı anlatır. Bir köy çeşmesinin yalağı, bir dere kenarı, bir bahçe havuzu ya da balkonda unutulmuş bir kova böyle görünebilir. Yüzeydeki buz parmakla kırılacak kadar ince de olabilir, üzerinde yürünecek kadar kalın da. Kalıp donmanın başladığı anı da, sabah görülen sonucu da anlatabilir. Sabah kalkan bir köylü, hayvanlarını sulamadan önce yalağın üzerindeki buzu kırmak zorunda kalabilir. Söz bir hava durumu konuşmasında, bir anıda ya da bir kış betimlemesinde geçer.
Örnek Cümleler
- Gece eksi on dereceye düşen soğukta köy meydanındaki havuz buz bağladı.
- Balkonda unutulan kovadaki su sabaha karşı buz bağlamış, çocuklar üstteki buzu kırmak için sırayla vurmuştu.
- Buz bağlayan dere kenarında kayan koyunları toplamak çobanı bütün öğleden sonra uğraştırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bağlamak burada bir şeyin bir yüzeyde oluşup bir kat hâline gelmesini anlatır. Kaymak bağlamak, kabuk bağlamak da bu yoldan kurulur. Buz bağlamakta oluşan kat buzdur ve sıvının yüzünü örter.
Buz tutmanın tanımı iki yönlüdür: sıvının üstünde buz oluşması ve bir şeyin buzla kaplanması. Buz bağlamak ise yalnız sıvıların yüzeyinin donmasını anlatır. Anlamca çok yakındırlar; ayrım, buz tutmanın bir camı ya da bir yolu da kapsamasındadır.
Bu söz, dışarıda çok soğuk olduğunu anlatır. Böyle bir soğukta açıkta duran sular buz bağlayabilir. Atasözü soğuğun kendisini, kalıp ise o soğuğun suyun yüzünde bıraktığı izi anlatır.