Anlamı
buz tutmak, donmak.
Detaylı Açıklama
Don tutmak, bir yerin ya da yüzeyin soğuk nedeniyle buz bağlaması, donması anlamında kullanılan bir deyimdir. Göl, yol, su oluğu, araba camı ya da toprak don tutabilir. Bu ifade yalnız fiziksel bir durumu anlatmakla kalmaz, çoğu zaman hayatın zorlaştığı, hareketin güçleştiği bir ortamı da düşündürür. Çünkü don tutan yer sertleşir, kayganlaşır ya da kullanılmaz hâle gelir. Gündelik dilde kış şartlarını, sabah ayazını ve doğanın geçirdiği değişimi anlatırken çok doğaldır. Bazen mecaz olarak da bir ortamın soğuması, canlılığın azalması ya da işlerin işlemez duruma gelmesi için kullanılabilir. Kısacası don tutmak, soğuğun etkisiyle yüzeyin ve hayat akışının değişmesini sade ama etkili biçimde anlatır.
Örnek Cümleler
- Gece boyunca süren sert soğuktan çeşmenin önü buz tutup don tuttu.
- Sabah erken saatte çıkınca yolların don tuttuğunu fark edip arabayla çok dikkatli gittiler.
- Soğuk öyle arttı ki dere kenarı bir anda don tutmuş.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü donan yüzeyler hareketi ve kullanımı zorlaştırır. Bu da soğuğun günlük hayat üzerindeki etkisini görünür kılar. Soğuğun günlük hayat üzerindeki etkisini somut biçimde görünür kılan doğal bir anlatımdır.
Su bulunan alanlar, yollar, camlar ve dış mekân yüzeyleri için daha sık kullanılır. Soğuğun doğrudan etkilediği yerler öne çıkar. Soğuğun doğrudan etkilediği yüzeyler ve açık mekânlar bu ifadeyle en sık anılan alanlardır.
Evet. Bazen ortamın soğuması, ilişkinin katılaşması ya da hareketin kesilmesi için de mecazen kullanılabilir. Ortamın soğuması veya ilişkinin katılaşması için de mecazen düşünülebilir.