Deyim

Buz Tutmak Ne Demek?

Anlamı

sıvının üstünde buz oluşmak, buzla kaplanmak.

Detaylı Açıklama

Buz tutmak, sıvının üstünde buz oluşması, bir şeyin buzla kaplanmasıdır. Kalıbın iki yönü vardır: bir göl ya da bir kova su buz tutabilir; bir yol, bir cam ya da bir köprü de buzla kaplanabilir. İkinci yönde buz, bir yüzeyin üzerinde ince bir kat olarak belirir. Araç camları, telefon telleri ve ağaç dalları da buz tutabilir. Kalıp soğuk bir gecenin ardından görülen durumu anlatır. Söz bir haberde, bir yol durumu açıklamasında, bir köy anlatısında ya da bir kış anısında duyulabilir. Söz bir uyarıya da dönüşebilir: köprü buz tutmuş, yavaş gidin. Yüzeydeki buz sabah güneşiyle eriyebilir ya da soğuk sürerse günlerce yerinde kalabilir.

Örnek Cümleler

  1. Gece bastıran ayazda köprünün üstü buz tuttu, sabah ilk geçen araç kaydı.
  2. Ahırın önündeki suluk buz tutunca çoban, hayvanlara evden ılık su taşıdı.
  3. Sabah işe çıkan sürücü, buz tutan ön camı kazımak için on dakika uğraştı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Don tutmak, buz tutmak ya da donmak demektir; iki kalıp birbirinin yerine kullanılabilir. Don sözcüğü havanın sıfırın altına düşmesini düşündürür, buz ise o soğuğun sonucunu gösterir. İkisi de suyun ya da bir yüzeyin donmasını anlatır.

Tutmak burada bir şeyin bir yüzeyi kaplaması, onu sarmasıdır: pas tutmak, yosun tutmak gibi. Buz tutan yüzey de buzla kaplanır. Fiil, oluşan katın yüzeye yapıştığını, onu örttüğünü düşündürür.

Kişi buz tutmaz; çok üşüyen kişi için buz kesmek kullanılır. Bir kişinin bıyığı, saçı ya da kirpiği ise buz tutabilir, çünkü bu da bir yüzeyin buzla kaplanmasıdır. Kalıp bu durumda da kişinin üşümesini değil, tüylerin üstündeki buzu anlatır.