Deyim

Çağanoz gibi Ne Demek?

Anlamı

eğri büğrü (kimse).

Detaylı Açıklama

Çağanoz gibi, eğri büğrü kimse için kullanılan bir benzetmedir. Söz bir insanın bedenine, duruşuna ya da yürüyüşüne yönelir; düz durmayan, yamuk görünen biri anlatılır. Eğrilik yaşlılıktan, bir hastalıktan, yıllarca yapılan ağır bir işten ya da doğuştan gelen bir yapıdan doğabilir; benzetme bunun sebebini söylemez. Kişinin görünüşünü bir hayvana benzettiği için söz alaycı ya da kırıcı duyulabilir. Yüze söylendiğinde incitir; bir öyküde, bir betimlemede ise canlı bir görüntü kurar. Kalıp çağanoz gibi bir adam, çağanoz gibi yürümek, çağanoz gibi oturmak biçimlerinde kurulabilir. Söz bir an için takınılan eğri bir duruşu da, kalıcı bir beden yapısını da anlatabilir. Hangisinin kastedildiği cümlenin geri kalanından anlaşılır.

Örnek Cümleler

  1. Kırk yıl hamallık yapan amca, beli bükülmüş, omuzları çarpılmış, çağanoz gibi bir adam olmuştu.
  2. Romandaki yaşlı kâhya, karanlık koridorlarda çağanoz gibi yan yan yürüyerek konukları odalarına götürüyordu.
  3. Arkadaşları, dar sıraya kıvrılarak sığışan uzun boylu Kemal'e çağanoz gibi oturuyorsun diye takılıyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Çağanoz, yengeç türünden bir deniz hayvanının adıdır. Bu hayvanın gövdesi ve bacakları düz bir çizgi oluşturmaz; kıvrık, yamuk bir görüntü verir. Benzetme eğri büğrü bir insanı bu görüntüyle anlatır.

Eğri büğrü, eğri sözcüğünün büğrü ile pekiştirilmesinden doğan bir ikilemedir. Tek bir yerden bükülmeyi değil, birçok yerden eğilip çarpılmış bir görünüşü düşündürür. Çağanoz gibi denilen kişi de böyle düzgünlükten uzak bir duruş içindedir.

Bu söz, giyinişi ve görünüşü kötü olanlar için söylenir. Çağanoz gibi benzetmesi de bir görünüşü küçümser, ama giyime değil bedenin eğriliğine bakar. İki söz de dinleyeni dış görünüşü yüzünden küçük düşürebilir.