Anlamı
akılsız kimse iyi niyetli olsa dahi yaptığı işin ne gibi kötü sonuçlar doğuracağını hesap edemediğinden dostuna bilmeyerek fenalık edebilir, akıllı düşmanın yapacağı kötülükse akıl yoluyla sezilir ve gereken tedbir alınabilir.
Detaylı Açıklama
Cahilin dostluğundan arifin düşmanlığı yeğdir atasözü, akılsız bir dostun akıllı bir düşmandan daha çok zarar verebileceğini söyler. Akılsız kimse iyi niyetli olsa da yaptığı işin ne gibi kötü sonuçlar doğuracağını hesaplayamaz. Bu yüzden dostuna bilmeden fenalık edebilir. Zarar bir yanlış öğütle, özensiz yapılmış bir işle ya da yerinde olmayan bir sözle gelebilir. Akıllı düşmanın yapacağı kötülük ise akıl yoluyla sezilir ve ona karşı önlem alınabilir. Atasözü düşmanlığı övmez; iki tehlikeyi karşılaştırır ve sezilebilir olanı yeğler. Söz bir yardımın ters sonuç verdiği bir durumda, bir ortaklık kurulurken ya da bir danışman seçilirken hatırlanabilir. Zarar gören kişi bu sözü kendi başına gelen bir olayın ardından da söyleyebilir.
Örnek Cümleler
- Komşusunun iyi niyetle döşediği elektrik tesisatı evi yangının eşiğine getirince Hasan, cahilin dostluğundan arifin düşmanlığı yeğdir diye söylendi.
- Rakip şirketin hamlelerini sezip önlem alan patron, ortağının bilgisizce verdiği kararlardan daha çok zarar görünce cahilin dostluğundan arifin düşmanlığı yeğdir sözünü andı.
- Arkadaşının bilmeden paylaştığı fotoğraf yüzünden işinden olan genç kadın, cahilin dostluğundan arifin düşmanlığı yeğdir sözünün anlamını o gün kavradı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Arif, bilgili ve anlayışlı kişidir; atasözünde cahilin karşısına konmuştur. Burada düşman olarak anılır, ama davranışları akla dayandığı için ne yapacağı bir ölçüde kestirilebilir. Atasözü bu kestirilebilirliği cahilin iyi niyetinden daha güvenilir bulur.
Küçümsemez; yalnız bilgisizlikle birleşen dostluğun taşıdığı tehlikeye dikkat çeker. İyi niyet, sonuçları hesaplayamayan birinin elinde zarara dönüşebilir. Atasözünün tarttığı şey dostun niyeti değil, yaptığı işin sonucunu kestirip kestiremeyeceğidir.
İki atasözünün anlamı aynıdır; ikisi de akılsız dostu akıllı düşmandan daha tehlikeli bulur. Ayrım yalnız sözcüklerdedir: biri cahil ile ariften, öteki akılsız ile akıllıdan söz eder. Deli dostun olacağına akıllı düşmanın olsun da aynı düşünceyi bir dilek biçiminde dile getirir.