Anlamı
çalımına engel olmak, böbürlenmesini boşa çıkarmak.
Detaylı Açıklama
Cakasını bozmak, birinin çalımına engel olmak, böbürlenmesini boşa çıkarmaktır. Kalıpta iki taraf vardır: böbürlenen kişi ve onun cakasını bozan kişi ya da olay. Böbürlenen kişinin gösterişi, karşılaştığı engel yüzünden işe yaramaz hâle gelir. Kişi kendini üstün gösterirken birden sıradan biri gibi görünür. Çalım bir sözde, bir duruşta, bir övünmede ya da bir tehditte görünebilir; bozulan da odur. Kalıp bir sevinç, bir hınç ya da bir rahatlama taşıyabilir; çevresindekiler böbürlenmenin sona ermesinden memnun olabilir. Söz bir maçı, bir sınavı, bir tartışmayı ya da bir yarışmayı anlatırken kullanılabilir. Cakası bozulan kişi bunu bir yenilgi olarak yaşayabilir, gülerek de karşılayabilir. Engel olmanın kasıtlı olup olmadığı kalıpta belirtilmez.
Örnek Cümleler
- Herkese satrançta yenilmez olduğunu anlatan Kerem'in cakasını, on yaşındaki yeğeni ilk oyunda mat ederek bozdu.
- Pahalı saatiyle övünen müdürün cakasını, saatin sahte olduğunu fark eden stajyerin masum sorusu bozdu.
- Takımının yenilmezliğiyle böbürlenen taraftarın cakasını, hafta sonu alınan beş gollü yenilgi bozdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Böbürlenmeyi boşa çıkaran bir kişi olabileceği gibi bir olay da olabilir. Bir rakibin galibiyeti, bir tanığın sorusu ya da açığa çıkan bir gerçek, kişinin çalımını sürdüremez hâle getirir. Bozan bir insansa bunu kasten yapmış olabilir, ama bu şart değildir.
Burnunu kırmak, birini güç durumda bırakarak büyüklenmesini ya da direnişini yok etmektir. Cakasını bozmak yalnız böbürlenmeye ve çalıma yönelir; direnişi kırmak anlamı taşımaz. İki kalıp büyüklenmenin sona erdirilmesinde buluşur.
Bu atasözü, içyüzünü iyi bilen kişinin karşısında kusurlarını gizleyip övünen kişinin gülünç duruma düştüğünü anlatır. Kaşık tencerenin içine girip çıktığı için onun dibini bilir. Cakası bozulan kişi de kimi zaman kendisini iyi tanıyan birinin tek sözüyle gülünç duruma düşer.