Anlamı
çamaşır yıkamaktan aşırı yorulup hasta olmak:
'Kaynanam da yıkar ama iki gün de çamaşır ertesi olur yatar.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Çamaşır ertesi olmak, çamaşır yıkamaktan aşırı yorulup hasta olmaktır. Kalıp bir işin ardından gelen yorgunluğu ve hastalığı anlatır. Yorgunluk o kadar büyüktür ki kişi yatağa düşebilir, bir iki gün kendine gelemeyebilir. Hastalığın ne olduğu kalıpta belirtilmez. Söz bir ev kadınını, bir çamaşırcıyı ya da yaşlı bir aile büyüğünü anlatırken kullanılabilir. Kalıp olmak fiiliyle kişinin bu duruma düştüğünü anlatır: çamaşır ertesi oldu, çamaşır ertesi olur. Kişi bunu önceden bilerek de yakınabilir: yarın çamaşır var, yine çamaşır ertesi olacağım. Söz bir aile içi konuşmada, bir komşu sohbetinde ya da bir öyküde geçebilir. Çamaşırın miktarı, yıkanış biçimi ve kişinin gücü bu yorgunluğun ölçüsünü belirler.
Örnek Cümleler
- Bütün kışlık yorganları tek başına yıkayan anneanne, akşama doğru çamaşır ertesi olup yatağa düştü.
- Çamaşır makinesi bozulunca bir haftalık çamaşırı elde yıkayan Zeynep çamaşır ertesi oldu, iki gün işe gidemedi.
- Köy evinde kazan kazan çamaşır kaynatan kadınlar, akşam çamaşır ertesi olup erkenden yattılar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tanıkta konuşanın kaynanası çamaşır ertesi olur: kaynanam da yıkar ama iki gün de çamaşır ertesi olur yatar. Kadın çamaşırı yıkayabilir, ama bunun bedeli iki günlük bir yatakta kalıştır. Ama bağlacı, yıkamakla ardından gelen hastalığı karşı karşıya koyar.
Ertesi, bir şeyin ardından gelen gün ya da zamanı anlatır: bayram ertesi, düğün ertesi. Kalıpta çamaşır, kendisinden sonra gelen durumun adını verir. Böylece yorgunluk ve hastalık, çamaşır gününün bir sonucu olarak adlandırılır.
Bu atasözü, verilen dinlenme fırsatının yorgun kişiyi çok sevindirdiğini söyler. Çamaşır ertesi olan kişi de yorgunluğun ağırlığıyla dinlenmeye muhtaç düşmüştür. Atasözü dinlenmenin sevincini, deyim yorgunluğun yol açtığı hastalığı anlatır.