Anlamı
çiçeği burnunda, çamuru karnında.
Detaylı Açıklama
Çamuru karnında, çiçeği burnunda, çiçeği burnunda, çamuru karnında sözünün iki yarısı yer değiştirmiş biçimidir; anlamı da aynıdır: çok taze sebze ya da meyve. Söz bahçeden, tarladan yeni toplanmış ürünü niteler. Kalıp bir ürünü niteleyen bir öbek gibi de, cümlenin yüklemi olarak da kullanılır: domatesler çamuru karnında, çiçeği burnunda. Salatalık, kabak, bakla, çilek ya da dalından o sabah koparılmış erik bu sözle övülebilir. Satıcı tezgâhındaki malı, alıcı da eve getirdiği ürünü anlatırken bu kalıba başvurabilir. Kalıp çok taze anlamını taşıdığı için bayatlamış, günlerce bekletilmiş bir sebze için kullanılmaz. Pazarda satıcıların seslendiği tezgâhlarda, bir bahçe sahibinin komşusuna götürdüğü sepette ya da bir yemek tarifinin başında bu söz duyulabilir.
Örnek Cümleler
- Köylü kadın tezgâha çamuru karnında, çiçeği burnunda kabakları dizince pazarın öbür ucundaki müşteriler de oraya yürüdü.
- Bahçesinden o sabah topladığı çamuru karnında, çiçeği burnunda salatalıkları getiren Hasan Amca, birini oracıkta soyup tuzlayarak yedi.
- Manavın sabah getirdiği kasalardaki hıyarlar çamuru karnında, çiçeği burnundaydı; annem iki kilo birden aldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çamur, ürünün üstünde kalmış tarla toprağını; çiçek ise salatalık, kabak gibi sebzelerin ucunda henüz düşmemiş çiçeği gösterir. İkisi de ürünün topraktan yeni ayrıldığının işaretidir. Ürün yıkanmamış, çiçeği kurumamışsa taze olduğu anlaşılır.
Eski ağza yeni taam, mevsimin ilk ürünü, yani turfanda bir şey yenirken söylenir. Çamuru karnında, çiçeği burnunda ise ürünün tazeliğini anlatır; ürünün mevsimin ilki olması gerekmez. İkisi aynı sofrada, aynı tabak için birlikte söylenebilir.
Bu atasözü, armudun ilk çıktığında, kirazın ise biteceği zaman yenmesini öğütler; iki meyvenin en iyi hangi dönemde yendiğini söyler. Çamuru karnında, çiçeği burnunda ise zamanı değil, ürünün toplandıktan sonra ne kadar taze olduğunu anlatır.