Deyim

Canı Gelip Gitmek Ne Demek?

Anlamı

1) ayılıp bayılmak; 2) ümit ve ümitsizlik arasında kalıp heyecanlanmak.

Detaylı Açıklama

Canı gelip gitmek iki anlamda kullanılır. İlki ayılıp bayılmaktır: kişi bir kendine gelir, bir kendinden geçer. Bir kaza, ağır bir hastalık ya da büyük bir sarsıntının ardından böyle bir durum yaşanabilir. İkinci anlam duygusaldır: kişi ümit ile ümitsizlik arasında kalır ve heyecanlanır. Haberi beklenen bir yakın, sonucu belirsiz bir maç, bir türlü karara bağlanmayan bir dava bu duyguyu doğurabilir. Kişi bir an sevinir, bir an yıkılır. Bu ikinci anlamda yanındakiler de onun hâlini görür: yüzü bir aydınlanır, bir kararır. Kalıp bir anlatının içinde başkasının durumunu verirken de, yaşanan bir bekleyişi sonradan anlatırken de kurulabilir. İki anlamı birbirinden ayıran şey, cümlede bedensel bir olayın mı, yoksa bir bekleyişin mi anlatıldığıdır.

Örnek Cümleler

  1. Merdivenden düşen işçinin canı gelip gidiyordu; arkadaşları ambulans gelene kadar başından ayrılmadı.
  2. Penaltı atışlarında top direğe çarptıkça tribündeki taraftarların canı gelip gitti.
  3. Kaybolan çocuğu arayan ekiplerden gelen her haberle annenin canı gelip gidiyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Gelip gitmek, bir yere varıp yeniden ayrılmayı anlatır; kalıpta bu gidiş geliş canın kendisine yüklenir. Birinci anlamda can bedene bir gelir, bir gider gibidir: kişi ayılır, sonra yeniden bayılır. İkinci anlamda aynı gidiş geliş umut ile umutsuzluk arasında yaşanır.

Baygınlık geçirmek de hem bayılmayı hem de mecaz olarak çok heyecanlanmayı anlatır; iki kalıp bu iki yönden birbirine benzer. Baygınlık geçirmekte ayrıca çok sıkılmak anlamı vardır. Canı gelip gitmek ise heyecanı, ümit ile ümitsizlik arasındaki gidip gelmeye bağlar.

Atasözü, elden gitti sanılan bir şeyle ilgi büsbütün kesilmemişse çaba harcayarak onu kurtarmanın mümkün olduğunu söyler. Canı gelip giden kişi de tam bu umut ile umutsuzluk arasındadır. Atasözü böyle bir bekleyişte umudun henüz bitmediğini hatırlatmak için söylenebilir.