Anlamı
çok etkilemek:
'Yalnızlık canıma kâr etti, bilmem neylesem.' -Ruhi.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir etki ya da sözün insanın içine işlemesi, ona ağır gelmesi veya zarar verici biçimde tesir etmesi anlamında kullanılır. Bazen yapılan kötülük, bazen sert bir söz, bazen de kötü muamele insanın canına geçer. Buradaki vurgu yüzeysel değil derin etkidedir; kişi o etkiyi bedeninde ya da ruhunda taşır. Bu yüzden deyim hem fiziksel yıpratma hem de duygusal sarsma anlamına yaklaşabilir. Gündelik dilde çok sık kullanılmasa da kullanıldığı yerde etki gücü yüksektir. Bir şeyin insana gerçekten dokunduğunu ve izi kaldığını hissettirir. Hafif değil, işleyen bir zarar duygusu taşır. Geçici değil, içeride kalıcı bir etki bırakması da sözün ağır yanıdır. Bu yüzden derin yaralayıcı durumlarda özellikle kuvvetlidir.
Örnek Cümleler
- Mahalleli onun halini "canına geçmek" diye tarif ediyordu.
- Öğretmen bu durumu "canına geçmek" ifadesiyle anlattı.
- Soğuk ve açlık askerin canına geçmişti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü söz ya da olay kişinin üstünde kalmaz, içine işler. Böylece rahatsızlığın geçici değil hissedilir ve kalıcı olduğunu sezdirir.
Evet. Açlık, yorgunluk ve soğuk gibi bedensel şeyler için de; kırıcı sözler ve kötü davranışlar için de kullanılabilir.
Can yakmak daha doğrudan zarar vereni anlatır. Canına geçmek ise verilen zararın veya yükün kişi üzerinde bıraktığı etkiyi daha çok öne çıkarır.