Deyim

Canına Tak Demek (etmek) Ne Demek?

Anlamı

dayanamaz duruma gelmek, sabrı kalmamak:
'Kimsesizlik bu sefer tak dedi artık canıma.' -M. A. Ersoy.

Detaylı Açıklama

Canına tak demek, dayanamaz duruma gelmeyi, sabrın kalmamasını anlatır. Kalıbın canına tak etmek biçimi de aynı anlamı taşır. Cümlede tak diyen, kişiyi bu duruma getiren şeydir: bitmeyen gürültü, ödenmeyen borçlar, süren bir haksızlık, kalabalık bir evin hiç bitmeyen işleri ya da kimsesizlik kişinin canına tak der. Kişi ise canın sahibidir. Dayanma gücü bitince ardından bir karar, bir çıkış ya da bir patlama gelebilir: kişi evi değiştirir, işi bırakır ya da sesini yükseltir. Kalıp bir anlatıda dönüm noktasını işaretlemek için de kullanılır; o güne kadar katlanılan şey artık katlanılmaz olmuştur. Söz konuşanın kendi durumunu anlatırken de, bir başkasının vardığı noktayı anlatırken de yerini bulur.

Örnek Cümleler

  1. Üst kattaki tadilatın gürültüsü sonunda canına tak edince Nermin, apartman yöneticisine dilekçe verdi.
  2. Yıllardır karşılıksız kalan emeği canına tak edince usta, son sezonun ardından dükkânı kapattı.
  3. Ev arkadaşının bulaşıkları hiç yıkamaması canına tak deyince öğrenci, yeni bir yurt aramaya başladı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Ersoy'un dizesinde «Kimsesizlik bu sefer tak dedi artık canıma» denir. Tak diyen kimsesizliktir; konuşan ise canının sahibi olarak dayanamaz duruma gelmiştir. Dizedeki bu sefer ve artık sözleri, sabrın daha önce de sınandığını duyurur.

Tak, bir vuruşun ya da bir kırılmanın sesini yansıtan bir sözcüktür. Kalıpta sabır, son bir vuruşla dayanma gücünü yitiren bir şey gibi düşünülür. Sözcüğün kısalığı, dayanma gücünün bittiği noktayı tek bir sesle işaretler.

Canına yetmek de katlanamayacak duruma gelmeyi anlatır, ama bezmek ve bıkmak anlamlarını da taşır. Canına tak demekte ise sabrın kalmaması öne çıkar. Anlamları birbirine çok yakındır; biri bıkkınlığı, öteki dayanma gücünün tükendiği noktayı vurgular.