Anlamı
1) acı verecek bir biçimde cezalandırmak:
'Eskiden uzun seneler askerî rüştiyelerde hocalık etmiş olan bu adam, kim bilir ne kadar çocuğun canını yakmıştı.' -R. N. Güntekin. 2) bir kimseyi, çok sıkıntı ve zarara sokmak:
'Ne derse desin, gözü bunun canını yakmakta.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, birine acı verecek şekilde davranmak, onu cezalandırmak, sıkıntı ve zarara uğratmak anlamında kullanılır. 'Can yakmak' ifadesine çok yakın olsa da burada etki daha doğrudan bir kişiye yöneltilmiş gibidir. Yani sözün hedefi somuttur; birinin canı yakılmıştır. Bu yüzden şiddet, ceza, haksızlık, ağır söz veya ekonomik zarar gibi pek çok bağlamda kullanılabilir. Deyim, yapılan şeyin karşı tarafta derin bir etkisi olduğunu vurgular. Gündelik dilde çok sert ama işlevli bir anlatımdır. İnsan ilişkilerindeki zarar verici davranışları görünür kılmak için sıkça başvurulur. Fiziksel acıdan çok manevi yaralanma için de rahatlıkla söylenmesi sözün alanını genişletir. Böylece hem eylemi hem sonucunu aynı anda hissettiren ağır bir ifade olur.
Örnek Cümleler
- Sınıf arkadaşım sınavdan sonra "canını yakmak" dedi.
- Komşular bu duruma "canını yakmak" deyip geçti.
- Olanları görünce resmen canını yaktı, ne yapsın.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü canı yakmak, insanı maddi, manevi veya duygusal olarak ağır etkileyen her tür zararı kapsayabilir. Bu yüzden sadece bedenle ilgili bir acı değildir.
Canı yanmak acıyı yaşayanın tarafından söylenir. Canını yakmak ise o acıyı yaşatan kişi, olay veya karar tarafını daha açık biçimde gösterir.
Haksızlık, ekonomik zarar, sert söz, ayrılık, ihanet ve emek karşılığının alınmaması gibi durumlarda sık kullanılır.