Deyim

Eziyet Etmek Ne Demek?

Anlamı

zahmet ve sıkıntı vermek, canını yakmak:
'Annesine eziyet ettiğine inandığı babasından fazla bahsetmek istemediğini sezdim.' -A. Kabaklı.

Detaylı Açıklama

Eziyet etmek, zahmet ve sıkıntı vermek, canını yakmak anlamındadır. Tanımın iki parçası vardır: birincisi bir sıkıntı vermek, ikincisi can yakmak; kalıp hem bedensel hem ruhsal bir acıyı anlatabilir. Kalıbın öznesi eziyeti veren kişi, eşya ya da durumdur; eziyete uğrayan -e ekini alır: hayvana eziyet etmek, çocuğa eziyet etmek. Eziyet kasıtlı da olabilir, bir umursamazlıktan da doğabilir. Özne bir kişi olduğunda kalıp bir kınama taşıyabilir: konuşan acı verenin davranışını yanlış bulur. Bir aile içi şiddet haberinde, bir hayvan hakları davasında ya da bir iş yerindeki baskının anlatısında geçebilir. Kalıp gündelik bir sıkıntı için de söylenebilir: bu ayakkabı ayağıma eziyet ediyor. Eziyetin süresi de belirtilebilir: yıllarca eziyet etmek.

Örnek Cümleler

  1. Köpeğini aç bırakarak ona eziyet eden adam hakkında komşuları savcılığa şikâyette bulundu.
  2. Çalışanlarına gece yarılarına kadar mesai yaptırarak eziyet eden yönetici sonunda görevden alındı.
  3. Yeni aldığı dar ayakkabılar bütün gün Selin'e eziyet etti; akşam ayaklarında yaralar vardı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Annesine eziyet ettiğine inandığı babasından fazla bahsetmek istemediğini sezdim. Eziyet eden babadır, eziyete uğrayan annedir; ama bu bir kesinlik değil, kişinin inancıdır: eziyet ettiğine inandığı. Anlatıcının sezdiği şey, kişinin babasından fazla bahsetmek istemediğidir; inanç ise o kişiye aittir.

Eziyet vermenin tanımı zahmet çektirmektir; tanım can yakmaktan söz etmez. Eziyet etmek ise sıkıntı vermenin yanında can yakmayı da anlatır. Biri bir zahmeti, öteki daha ağır bir acıyı öne çıkarabilir.

Eziyet çekmek deyiminde özne acıyı yaşayan kişidir; zahmete ve sıkıntıya uğrayan odur. Eziyet etmekte ise özne acıyı verendir. Aynı olay iki ayrı uçtan anlatılır: biri vereni, öteki çekeni özne yapar.