Deyim

Çatkın Olmak Ne Demek?

Anlamı

kendini ağırdan satmak:
'Müdüre göre idareci biraz çatkın olacak yani oldukça ağırdan satacak kendini.' -K. Korcan.

Detaylı Açıklama

Çatkın olmak, kendini ağırdan satmak anlamına gelir. Kendini ağırdan satan kişi nazlanır, gönülsüz davranır; isteklere, tekliflere ya da yakınlaşmalara ilk anda, hemen yanaşmaz. Çatkın biri karşısındakine kolay yaklaşılır biri gibi görünmez; tavrı mesafelidir. Bu tavır bir yöneticide, bir esnafta, bir sanatçıda, bir memurda ya da bir sevgilide görülebilir. Kalıp tavrı betimler; kişinin bunu bilerek mi takındığını, yoksa huyu gereği mi böyle davrandığını söylemez. Söz bir değerlendirmenin içinde geçebilir: yeni müdür biraz çatkın. Çatkın olmak bir süre için de söylenebilir; ilişkiler ilerledikçe kişinin tavrı değişebilir. Kalıbın karşısında bir kolaylık, bir yakınlık durur: herkese hemen açılan, her teklife ilk anda evet diyen biri çatkın sayılmaz.

Örnek Cümleler

  1. Yeni gelen müdür ilk haftalarda biraz çatkın oldu; öğretmenlerin önerilerini dinledi ama hiçbirine hemen evet demedi.
  2. Hep çatkın olan usta, fiyatı iki kez yükseltmeden hiçbir siparişi kabul etmedi.
  3. Kendisini dansa kaldırmak isteyen gencin karşısında çatkın olan genç kız, ancak üçüncü daveti kabul etti.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümlede bir müdürün görüşü aktarılır: idareci biraz çatkın olacak, yani kendini oldukça ağırdan satacak. Yani bağlacından sonra gelen bölüm, kalıbın ne demek olduğunu açıkça söyler. Cümle, çatkınlığı bir idarecide bulunması istenen bir tavır olarak sunar.

Kendini dirhem dirhem satmak, çok nazlı davranmayı ya da özelliklerini azar azar ortaya koymayı anlatır. Çatkın olmak ise kendini ağırdan satmakla eş anlamlıdır. Dirhem dirhem söyleyişi nazın ölçüsünü daha da inceltir; iki kalıp ağırdan alma anlamında birbirine yaklaşır.

Bu atasözü, başka şeylerde olduğu gibi nazlanmada da aşırı gidilmemesi gerektiğini söyler. Çatkın olan kişi de nazlanır, kendini ağırdan satar. Atasözü bu tavrın bir ölçüsü olması gerektiğini hatırlatır; kalıp ise tavrın kendisini betimler.